το γέλιο ως κοινωνικό αγαθό

Μετά τη μαύρη καταγίδα που εξαπέλυσαν οι σοβαροφανείς (όπως π.χ. Χομπς και λοιποί) εναντίον του γέλιου και της χαράς, έρχεται ένας γιός παπά, ο Φράνσις Χάτσεσον* (8 Αυγούστου 1694 – 8 Αυγούστου 1746), να βάλει τα πράγματα στη θέση τους ξεσπαθώνοντας υπέρ του γέλιου (μετά και άνευ αιτίας), ως βασικού συνδετήριου κρίκου μεταξύ των ανθρώπων.
(συνεχίζεται)
________________________________________
ΣΗΜ. * https://el.wikipedia.org/wiki/Φράνσις_Χάτσεσον

το Παράθυρο Overton

Το παράθυρο Overton είναι μια θεωρία που βοηθά να εξηγηθεί πώς νομιμοποιούνται ορισμένες ιδέες πριν από την κοινή γνώμη και πώς, από αυτό, μια ομάδα πολιτών προσαρμόζεται σε αυτές τις ιδέες. Πρόκειται για μια μεταφορά που ανέπτυξε ο Joseph Overton, ο οποίος οδήγησε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα δημόσιας πολιτικής στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε τι αποτελείται το Παράθυρο Overton και γιατί ήταν μια πολύ σημαντική ιδέα να καταλάβουμε πώς μπορεί μια ομάδα ανθρώπων να καταλήξει να υιοθετεί μια ιδέα.

Το παράθυρο Overton: τι είναι;

Το παράθυρο Overton είναι γνωστό από το όνομα του Joseph Overton (1960-2003), που ανέπτυξε την ιδέα και που διετέλεσε αντιπρόεδρος του μεγαλύτερου Ινστιτούτου Πολιτικής Έρευνας στις Ηνωμένες Πολιτείες, του Κέντρου Δημόσιας Πολιτικής Mackinac, που βρίσκεται στο Μίτσιγκαν.

Ο Overton χρησιμοποίησε τη μεταφορά του παραθύρου με σκοπό να μεταφέρει την ιδέα του σε ένα στενό και καλά καθορισμένο χώρο, μέσω του οποίου μπορούμε να δούμε κάποια πράγματα και όχι άλλα. Όπως κάθε παράθυρο, πρόκειται για δομή που κατασκευάζεται σκόπιμα και στρατηγικά από κάποιον.

Για παράδειγμα, δεν είναι το ίδιο να βάλουμε ένα παράθυρο με θέα στη θάλασσα, με το να το βάλουμε με θέα στην εσωτερική αυλή. Όποιος το χτίζει και το τοποθετεί σε ένα μέρος, το κάνει με συγκεκριμένη πρόθεση.

Στην περίπτωση της δημόσιας τάξης και των απόψεων σχετικά με αυτούς, οι άνθρωποι που κατασκευάζουν το παράθυρο είναι οι ομάδες που έχουν ένα ορισμένο επίπεδο εξουσίας και πολιτικό έλεγχο. Δηλαδή, αυτές οι ομάδες κατασκευάζουν και μετακινούν τα παράθυρα μέσω των οποίων παρατηρούμε ότι συμβαίνει γύρω μας.

Η ιδέα είναι να παρουσιάσουμε μια ιδέα που, αν και αρχικά απαράδεκτη, μπορεί να υπερασπιστεί και να πλαισιωθεί έτσι ώστε να γίνει σταδιακά μια εφικτή ιδέα. Έτσι, η γνώμη εκείνων που επηρεάζονται ή ενδιαφέρονται για αυτή την ιδέα μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσα στα περιθώρια του παραθύρου και στα συμφέροντα ορισμένων πολιτικών ομάδων.

Μια πολιτική θεωρία

Αυτό που πρότεινε ο Overton μέσω αυτής της μεταφοράς, είναι αυτό: Οι πολιτικές που θεωρούνται βιώσιμες θεωρούνται κατά κύριο λόγο σύμφωνα με την ευκολία των πολιτικών, πέρα από τα ατομικά τους συμφέροντα.

Αυτές οι πολιτικές μπορούν να παρουσιαστούν σε ένα περισσότερο ή λιγότερο στενό εύρος, ανάλογα με το πόσο ποικίλλει η γνώμη της κοινωνίας. Έτσι, κινούνται σε κάθετη κλίμακα ανάλογα με το αν η αποδοχή τους μπορεί να επεκταθεί ή να μειωθεί. Κατά γενικό κανόνα, το σχήμα του παραθύρου κάνει όσους πιστεύουν σε ορισμένες ιδεολογικές τάσεις να δίνουν προσοχή σε ορισμένες ιδέες και να αγνοούν ή να ελαχιστοποιούν τη σημασία των αντιτιθέμενων.

Το παράθυρο Overton μπορεί να μετακινηθεί σύμφωνα με το τρέχον ενδιαφέρον και τη δυνατότητα αποδοχής από την πλειοψηφία. Τα όριά του μπορούν να γίνουν ευρύτερα ή στενότερα, ανάλογα με την ιδέα που θέλει να δικαιολογηθεί πριν από την κοινή γνώμη. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι επίσης γνωστός ως “παράθυρο ευκαιρίας” και “παράθυρο αποδοχής”.

Η κοινή γνώμη και οι πολιτικές ιδέες

Ομοίως, αυτή η πολιτική θεωρία εξηγεί ότι, πέρα ​​από τις μεμονωμένες αναφορές που έχουμε για τους πολιτικούς, τείνουμε να αποδεχόμαστε την πολιτική βιωσιμότητα των ιδεών τους επειδή παρουσιάζουν ένα πολύ στενό φάσμα δυνατοτήτων.

Αυτό το εύρος σημαίνει ότι μια δημόσια πολιτική (για παράδειγμα, μέτρο που υιοθετείται για τη διαχείριση της μετανάστευσης από το Μεξικό στις Ηνωμένες Πολιτείες) μπορεί να αλλάξει από το να θεωρείται “αδιανόητο” ως “αποδεκτό”, τότε “λογικό”, “δημοφιλές” τέλος, ως απαραίτητη πολιτική.

Με τη σειρά του, αυτό το φάσμα των δυνατοτήτων προσαρμόζεται ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των πολιτών και την τρέχουσα κατάσταση της κοινής γνώμης, έτσι ώστε το πρόσωπο που τις προτείνει να θεωρείται ως αρμόδιος πολιτικός, ή τουλάχιστον όχι πολύ ριζοσπαστικός.

Στρατηγικά, κάποιες ιδέες μπορούν να παρουσιαστούν ως ριζοσπαστικές, έτσι ώστε αυτό που είναι “έξω από το παράθυρο” θεωρείται μέτριο και αποδεκτό. Έτσι, το παράθυρο μπορεί να τροποποιήσει τα όριά του και τον τόπο στον οποίο γυρίζουμε, και ακόμη και την ίδια την αντίληψη του τι παρατηρούμε.

Μπορεί να εφαρμοστεί για να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες υιοθετούν και εγκατάλειψαν κάποιες ιδέες με την πάροδο του χρόνου, μέσω της υπεράσπισης με λογικά, ηθικά και συναισθηματικά κριτήρια από την ενδιαφερόμενη πολιτική ομάδα. Μέσα από αυτή τη μεταφορά μπορείτε να αναλύσετε διαφορετικά κοινωνικά γεγονότα και πώς νομιμοποιήθηκαν ιδανικά και πρακτικές κάθε είδους, πολλά από τα οποία είναι επικίνδυνα.

Δημοτικότητα και συναφή έργα

Παρόλο που το παράθυρο Overton είναι σήμερα μια πολύ δημοφιλής θεωρία, είναι επίσης μια αρκετά πρόσφατη ιδέα. Έγινε μόνη της μια θεωρία μετά το θάνατο του Joseph Overton ως αποτέλεσμα των τραυματισμών που προκλήθηκαν σε αεροπορικό δυστύχημα.

Ο συνάδελφός του, ο Joseph Leman, ήταν ένας από τους ανθρώπους που το βάφτισαν και το διέδωσαν κατά τη διάρκεια της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα. Με βάση αυτή την ιδέα, υπάρχει ακόμη και ένα μυθιστόρημα που ονομάζεται Το παράθυρο Overton, ένα από τα καλύτερα έργα πώλησης του αμερικανικού και πολιτικού σχολιαστή Glenn Beck κατά την τελευταία δεκαετία.

Τα στάδια του παραθύρου Overton

Κατ' αρχήν, φαίνεται αδύνατο η κοινωνία να δεχθεί μερικά από τα συζητούμενα ταμπού. Ωστόσο, η θεωρία παραθύρων του Overton υποστηρίζει ότι αυτό μπορεί να συμβεί. Για να δούμε ποια είναι τα διαφορετικά στάδια του παραθύρου Overton, θα επικεντρωθούμε σε ένα συγκεκριμένο ταμπού, για παράδειγμα τον κανιβαλισμό.

Στάδιο 1: από το αδιανόητο μέχρι το ριζικό

Στο πρώτο στάδιο, ο κανιβαλισμός είναι κάτω από το χαμηλότερο επίπεδο αποδοχής του παραθύρου Overton. Η κοινωνία θεωρεί ότι αποτελεί σωστή πρακτική ανήθικων ή κοινωνιοπαθητικών. Αυτή η ιδέα θεωρείται αηδιαστική και ξένη προς όλη την ηθική. Σε αυτό το σημείο, το παράθυρο είναι κλειστό και δεν κινείται.

Αρχίζοντας με την αλλαγή της άποψης, η ιδέα μεταφέρεται στον επιστημονικό τομέα, καθώς για τους επιστήμονες δεν θα πρέπει να υπάρχουν θέματα ταμπού. Έτσι, η πνευματική κοινότητα θα αναλύσει τις παραδόσεις και τα τελετουργικά ορισμένων φυλών, δημιουργώντας παράλληλα μια ριζοσπαστική ομάδα κανιβάλων που προειδοποιούνται από τα ΜΜΕ.

Στάδιο 2: από το ριζικό έως το αποδεκτό

Μετά το στάδιο 1, η ιδέα έχει πάει από το να είναι αδιανόητο να συζητηθεί. Στο δεύτερο στάδιο, επιδιώκεται η αποδοχή της ιδέας. Με τα συμπεράσματα των επιστημόνων, όσοι αρνούνται να αποκτήσουν γνώσεις σχετικά με το αντικείμενο μπορούν να χαρακτηριστούν ως αδιάλλακτοι.

Οι άνθρωποι που αντιστέκονται θα αρχίσουν να φαίνονται σαν φανατικοί που αντιτίθενται στην επιστήμη. Η μισαλλοδοξία καταδικάζεται δημοσίως, καθώς η ιδέα χάνει τις αρνητικές της σημασίες, αλλάζοντας το όνομα του κανιβαλισμού από ανθρωποφαγία σε κάτι δίκαιο και αποδεκτό. Με λίγα λόγια, τα μέσα ενημέρωσης θα κάνουν το γεγονός που κάποιος τρώει ανθρώπινη σάρκα να θεωρηθεί ως κάτι αποδεκτό και αξιοσέβαστο.

Στάδιο 3: από το αποδεκτό έως το λογικό

Κάνοντας την κατανάλωση ανθρώπινης σάρκας ένα κοινό δικαίωμα, θα μπορούσε κανείς να πάει από μια απαράδεκτη ιδέα σε μια λογική. Εν τω μεταξύ, Όσοι εξακολουθούν να αντιτίθενται στην ιδέα θα συνεχίσουν να επικρίνονται. Αυτοί οι άνθρωποι θα θεωρηθούν ριζοσπάστες που αντιτίθενται σε ένα θεμελιώδες δικαίωμα.

Από την άλλη πλευρά, η επιστημονική κοινότητα και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης θα επιμείνουν ότι η ανθρώπινη ιστορία είναι γεμάτη με περιπτώσεις κανιβαλισμού, χωρίς αυτό να είναι περίεργο για αυτές τις αρχαίες κοινωνίες.

Στάδιο 4: από το λογικό στο δημοφιλές

Σε αυτές τις στιγμές, ο κανιβαλισμός γίνεται ένα αγαπημένο θέμα. Η ιδέα αρχίζει να προβάλλεται στις ταινίες, στις τηλεοπτικές σειρές και σε οποιαδήποτε άλλη μέθοδο ψυχαγωγίας ως κάτι θετικό. Ταυτόχρονα, τα ιστορικά στοιχεία που σχετίζονται με αυτές τις πρακτικές έχουν επαίνους. Το φαινόμενο είναι ολοένα και πιο γεμάτο και συνεχίζει να ενισχύει τη θετική του εικόνα.

Στάδιο 5: από το λαϊκό στο πολιτικό

Τέλος, το παράθυρο Overton, κλειστό στην αρχή, άνοιξε ευρύτατα. Σε αυτό το τελευταίο στάδιο αρχίζει να προετοιμάζεται ο νομοθετικός μηχανισμός που θα νομιμοποιήσει το φαινόμενο. Οι υποστηρικτές του κανιβαλισμού εδραιώνονται στην πολιτική και αρχίζουν να αναζητούν περισσότερη εξουσία και εκπροσώπηση.

Έτσι, μια ιδέα που κατ' αρχήν ήταν αδιανόητη και ανήθικη σε όλες τις πτυχές της, έχει καθιερωθεί στη συλλογική συνείδηση ​​ως δικαίωμα μέσω μιας θεωρίας που μπορεί να αλλάξει την αντίληψη του κοινού για οποιαδήποτε ιδέα, όσο τρελή μπορεί να είναι.
_____________________
ΣΗΜ. μεταφορά από εδω: https://nikolaosanaximandros.gr/parathyro-overton/

Ταϋλανδέζικη λαϊκή αστρολογία

τι μέρα γεννήθηκες; η Ταϋλανδέζικη λαϊκή αστρολογία αποκαλύπτει: 

1. Ο Βούδας της Δευτέρας (η μέρα της ειρήνευσης) είναι όρθιος με τεντωμένο το δεξί χέρι μπροστά. Ο Φωτισμένος κάποτε έφτασε σε μια περιοχή που γινόταν σύγκρουση, δυο κοινότητες ήταν έτοιμες να πολεμήσουν για το νερό ενός ποταμού, και τις συμφιλίωσε. Θα πρέπει να διαβάσεις αυτή τη στάση του Βούδα ως: "Μην τσακώνεστε", "όχι βία", "ειρήνη υμίν". Λοιπόν, η Δευτέρα είναι η ημέρα της ειρήνευσης. Αν έχεις κάποιον καβγά, τσακωμό, παρεξήγηση, κόντρα με κάποιον και θέλεις να φιλιώσετε, θεωρείται καλό να κάνεις την κίνησή σου ημέρα Δευτέρα. Οι Δευτερογεννημένοι θεωρούνται οι πιο ήπιοι άνθρωποι, που δεν γουστάρουν τσακωμούς και αγριάδες, δεν επιτίθενται στους άλλους. Θέλουν να λύνονται τα θέματα χωρίς φωνές και βία. Το όπλο ενός Δευτερογεννημένου έναντι κάποιου που τον καταπιέζει είναι απλώς να ξεκόβει από αυτόν, να φεύγει. Η αρνητική πλευρά είναι ότι οι Δευτερογεννημένοι μπορούν να γίνουν αυτοκαταστροφικοί και ενοχικοί.

2. Ο Βούδας της Τρίτης (η μέρα της ισχύος) είναι ο Κατακλινόμενος Βούδας, ξαπλωμένος στο δεξί πλευρό με το χέρι να στηρίζει το κεφάλι. Κάποτε ο Φωτισμένος ξεκουραζόταν σ' αυτή τη στάση και ήρθε ένας γίγαντας που αρνήθηκε να τον προσκυνήσει επειδή τον βρήκε πολύ μικρό. Τότε ο Φωτισμένος άρχισε να μεγαλώνει και να μεγαλώνει, μέχρι που ο γίγαντας έγινε μικρός μπροστά του. Θα πρέπει να φανταστείς τον Κατακλινόμενο Βούδα τεράστιο, γιγάντιο. Η Τρίτη είναι η ημέρα της ισχύος. Οι Τριτογεννημένοι θεωρούνται οι πιο αρχηγικοί τύποι και η Τρίτη θεωρείται η ημέρα των στρατιωτικών και των ηγετών. Αν έχεις κάποιον καβγά, τσακωμό με κάποιον και θέλεις να κερδίσεις, θεωρείται καλό να κάνεις την κίνησή σου ημέρα Τρίτη. Ένας Τριτογεννημένος θέλει να έχει τον έλεγχο της κατάστασης, να είναι αυτός το αφεντικό, να δίνει παρά να δέχεται εντολές. Η αρνητική πλευρά τους είναι ότι μπορεί να γίνουν τύραννοι και καταπιεστικοί.

3. Ο Βούδας του πρωινού της Τετάρτης (η μέρα της κοινωνικότητας) είναι όρθιος και κρατάει το μεταλλικό μπολ των μοναχών. Οι βουδιστές μοναχοί στηρίζονται αποκλειστικά στον κόσμο για να τραφούν, τριγυρνούν τα χαράματα με το μπολ κι ο κόσμος ρίχνει μέσα φαγητό. Συμβολίζει τη δεκτικότητα προς τους άλλους. Η Τετάρτη είναι η ημέρα της κοινωνικότητας. Οι γεννηθέντες Τετάρτη πρωί θεωρούνται σφουγγάρια που επηρεάζονται πολύ από τον περίγυρό τους, έχουν ανάγκη άλλους ανθρώπους, και τα σκέφτονται όλα στο πρώτο πληθυντικό, όχι στο πρώτο ενικό. Κάποιος που γεννήθηκε Τετάρτη πρωί λέει: «όταν ο κόσμος γύρω μου είναι χαρούμενος και θετικός, είμαι κι εγώ χαρούμενος. Όταν είναι μίζερος και καταθλιπτικός, με πιάνει κι εμένα κατάθλιψη». 

4. Ο Βούδας του απογεύματος της Τετάρτης (σεβασμός) κάθεται σ' έναν βράχο και περιμένει να δεχτεί τα δώρα ενός ελέφαντα κι ενός πίθηκου. Το νόημα είναι ότι για τον Φωτισμένο αυτό που έχει να του δώσει ένας ελέφαντας κι ένας πίθηκος είναι το ίδιο με τα δώρα ενός βασιλιά. Οι γεννηθέντες Τετάρτη απόγευμα διακρίνονται για τον σεβασμό τους. Συνήθως, ακολουθούν τις παραδόσεις.

5. Ο Βούδας της Πέμπτης (συμπόνοια) είναι καθιστός σε στάση διαλογισμού. Στη Δύση σήμερα η εικόνα ενός ανθρώπου που κάνει διαλογισμό φέρνει περίεργους συνειρμούς, καμία σχέση με τον παραδοσιακό Βουδισμό. Όμως στη βουδιστική παράδοση επί αιώνες και χιλιετίες η εικόνα ενός διαλογιζόμενου σήμαινε συμπόνοια. Ένδειξη ότι κάποιος προχωράει στο Μονοπάτι ήταν η συμπόνοια, ότι άρχιζε να πονάει με τον πόνο των άλλων. Η Πέμπτη είναι η ημέρα της συμπόνοιας. Οι Πεμπτογεννημένοι πονάνε με τον πόνο των άλλων, τα προβλήματα του άλλου είναι και δικά τους προβλήματα. Είναι άνθρωποι που δεν θέλουν να τυραννούν τον άλλον, ενώ συχνά παίζουν τον ρόλο του σωτήρα. Η αρνητική πλευρά είναι ότι μπορεί να πέσουν εύκολα θύματα, ακριβώς επειδή τείνουν να φορτώνονται τα προβλήματα των άλλων. O Βουδισμός, ως θρησκεία, τυπικά θεωρείται θρησκεία της Πέμπτης. "Η θρησκεία της συμπόνοιας" (όπως τυπικά ο Χριστιανισμός λέγεται "η θρησκεία της αγάπης"). Παραδοσιακά, η ένδειξη ότι κάποιος προχωράει στο Μονοπάτι είναι ότι αρχίζει να πονάει με τον πόνο τον άλλων. Εξάλλου, η παράδοση λέει ότι ο ίδιος ο Βούδας από συμπόνοια και μόνο ξεκίνησε να διδάξει το ντάρμα στους ανθρώπους για να τους ελευθερώσει από τον πόνο και την έλλειψη ευτυχίας, ενώ θα μπορούσε να τους εγκαταλείψει.

6. O Βούδας της Παρασκευής (υπεροχή) είναι όρθιος με τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος. Είναι ο Φωτισμένος όταν ξαναγύρισε από τον ασκητισμό του στον κόσμο των ανθρώπων για να τους διδάξει. Η Παρασκευή είναι η ημέρα της υπεροχής. Οι Παρασκευογεννημένοι ξεχωρίζουν από τους άλλους, συχνά παίζουν τον ρόλο του σοφού ή του δασκάλου, τείνουν κι αυτοί να είναι ηγετικοί τύποι. Θεωρούνται άνθρωποι που δεν δένονται πραγματικά με άλλους (όπως κάνουν οι άνθρωποι της Τετάρτης). Έχουν επίσης αυτό που δεν έχουν οι Τεταρτογεννημένοι, μπορούν να μην επηρεάζονται από τον περίγυρό τους. Η θετική πλευρά τους είναι ότι μπορούν να γίνουν περιθαλπτικοί και κηδεμόνες των άλλων. Η αρνητική πλευρά τους είναι ότι μπορούν να γίνουν αφ’ υψηλού και εγωκεντρικοί.

7. Ο Βούδας του Σαββάτου (η μέρα της μαγείας). Κάποτε ο Φωτισμένος διαλογιζόταν όταν ξαφνικά ξέσπασε μπόρα. Τότε ο βασιλιάς των φιδιών, μια τεράστια κόμπρα με εφτά κεφάλια, άνοιξε την κουκούλα της πάνω από το κεφάλι του για να τον προστατέψει από τη βροχή. Οι Σαββατογενημένοι είναι σαν να ζούνε σε ένα κουκούλι που τους απομονώνει από τους άλλους ανθρώπους. Το Σάββατο είναι η αλλοπρόσαλλη ημέρα, η ημέρα της μαγείας. Οι Σαββατογεννημένοι, όπως το 'χουμε κι εμείς στην Ελλάδα, συχνά χαρακτηρίζονται από τους άλλους «παράξενος», «εξωγήινος», «φευγάτος», «αλαφροΐσκιωτος», «ούφο». Ο Σαββατογεννημένος βλέπει τα φαντάσματα, τον βλέπουν όμως κι αυτά οπότε συχνά έχει μπελάδες. Είναι σαν να υπάρχει ένα κουκούλι γύρω από τον Σαββατογεννημένο που τον απομονώνει από όλους τους άλλους. Θεωρείται επίσης ότι οι Σαββατογεννημένοι συχνά μένουν φτωχοί (επειδή δεν ξέρουν πώς να χτίσουν μια καριέρα, μια δουλειά) και κοινωνικώς αδέξιοι, δεν ξέρουν πώς να φερθούν. Η θετική πλευρά τους είναι ότι συχνά μπορούν να σκεφτούν αυτό που δεν σκέφτεται κανένας άλλος, να δουν αυτό που δεν βλέπει κανείς άλλος.

8. Ο Βούδας της Κυριακής (γοητεία, έλξη) είναι όρθιος με τα χέρια στο ύψος της μέσης. Υποτίθεται ότι ο κόσμος μαζεύεται γύρω του και έλκεται από αυτόν. Η Κυριακή είναι η ημέρα της γοητείας, της έλξης. Οι Κυριακογεννημένοι είναι συνηθισμένοι να γίνονται αντικείμενο προσοχής από τους άλλους και να μαζεύουν γύρω τους κόσμο. Θεωρούνται επίσης και θερμόαιμοι, ευέξαπτοι. Η αρνητική πλευρά είναι ότι μπορούν να γίνουν νάρκισσοι.

_________________________

ΣΗΜ. 1. Γράφω μερικά πράματα για την ταϊλανδική λαϊκή αστρολογία. Κάθε ημέρα της βδομάδας θεωρείται ότι έχει μια ιδιαίτερη ποιότητα, οπότε οι γεννηθέντες σ’ αυτή την ημέρα φέρουν έντονα αυτήν την ποιότητα. Επίσης, η ποιότητα κάθε ημέρας σχετίζεται και με μια ιστορία από τη ζωή του Βούδα, καθώς και με μια στάση του. Είναι λαϊκή παράδοση αυτή, εν πολλοίς προφορική, δεν ξέρω αν υπάρχουν σχετικά βιβλία. Μην το πάρεις ότι η τάδε ημέρα είναι καλή και η δείνα είναι κακή. Κάθε μέρα θεωρείται ότι έχει την καλή και την κακή πλευρά της. Μην τα πάρεις και πολύ στα σοβαρά, κάνε και λίγη πλάκα. 

ΣΗΜ. 2. Ολα αυτά είναι μετά από ενδιαφέρουσες συζητήσεις με έναν εξαιρετικό φίλο, με όλη τη σημασία της λέξης, που έχει καιρό να φανεί από τα μέρη μας.

περί της "επανάστασης" του κορωνοϊού, κλπ

Ο Γερμανός φιλόσοφος νοτιοκορεάτικης καταγωγής Byung-Chul Han προειδοποιεί τους Ευρωπαίους που χαιρετίζουν τις ψηφιακές στρατηγικές που εφαρμόζουν οι ασιατικές χώρες για την καταπολέμηση της νόσου. Το τίμημα είναι συχνά υπερβολικό. Ο ιός δεν επιβράδυνε τον καπιταλισμό, αλλά τον διατηρεί εν υπνώσει. Θα υιοθετήσει η Ευρώπη ένα καθεστώς μόνιμης ψηφιακής επιτήρησης σε κινέζικο στυλ;

Εισαγωγή  

Ο κορωναϊός αποτελεί  ένα συστημικό  τεστ για το κρατικό λογισμικό. H Ασία πέτυχε  να περιορίσει ουσιαστικότερα  την επιδημία από τους ευρωπαίους γείτονές της. Στο Χονγκ Κονγκ, την Ταϊβάν και τη Σιγκαπούρη, ο αριθμός των νέων μολύνσεων είναι περιορισμένος  ενώ για τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία, τα δυσκολότερα  φαίνεται πια να έχουν περάσει. Ακόμη και η Κίνα, η κύρια εστία της επιδημίας, κατάφερε σε μεγάλο βαθμό να αποτρέψει την εξέλιξή της.
Βρισκόμαστε τώρα μπροστά σε μια μαζική έξοδο των Ασιατών που φεύγουν από την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες θέλοντας να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους όπου θα αισθάνονται περισσότερο ασφαλείς.  Η τιμή των πτήσεων εκρήγνυται και η εξεύρεση αεροπορικού εισιτηρίου για την Κίνα  ή την Κορέα έχει γίνει  σχεδόν αδύνατη.
Τι συμβαίνει  στην Ευρώπη;  Οι ηλικιωμένοι ασθενείς  αποδιασωληνώνονται  ώστε να μπορούν να αντιμετωπιστούν οι  νεότεροι ασθενείς. Ενώ παράλληλα ένας χωρίς νόημα ακτιβισμός βρίσκεται σε εξέλιξη. Το κλείσιμο των συνόρων φαίνεται να είναι η απελπισμένη έκφραση της κρατικής  κυριαρχίας, σε αντίθεση με μια ουσιαστικότερη  συνεργασία, εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που πιθανώς να ήταν αποτελεσματικότερη  από την τυφλή περιχαράκωση  των μελών της στα εθνικά τους σύνορα.

Τα «πλεονεκτήματα» της Ασίας

Σε σύγκριση με την Ευρώπη, ποια πλεονεκτήματα προσφέρει το ασιατικό σύστημα που είναι αποτελεσματικά  στην καταπολέμηση της πανδημίας;  Ασιατικά κράτη όπως η Ιαπωνία, η Κορέα, η Κίνα, το Χονγκ Κονγκ, η Ταϊβάν ή η Σιγκαπούρη έχουν μια αυταρχική νοοτροπία, η οποία προέρχεται από την πολιτιστική τους παράδοση (Κομφουκιανισμός). Οι άνθρωποι είναι λιγότερο απρόθυμοι και πιο υπάκουοι από ότι στην Ευρώπη. Εμπιστεύονται επίσης τις κρατικές δομές περισσότερο. Και όχι μόνο στην Κίνα, αλλά και στην Κορέα ή την Ιαπωνία, η καθημερινή ζωή είναι πολύ πιο αυστηρά οργανωμένη από ό, τι στην Ευρώπη. Πάνω απ’ όλα, για να αντιμετωπίσουν τον ιό, οι Ασιατικές αυτές  χώρες πόνταραν μαζικά στην ψηφιακή επιτήρηση και στη χρήση μεταδεδομένων  (δομημένα και κωδικοποιημένα δεδομένα τα οποία περιγράφουν χαρακτηριστικά πληροφοριακών οντοτήτων, αποσκοπώντας στην ταύτιση, αναγνώριση, ανακάλυψη, αξιολόγηση και διαχείριση των οντοτήτων που περιγράφονται).
 Σήμερα, στην Ασία, δεν είναι οι ιολόγοι ή οι επιδημιολόγοι που αγωνίζονται κατά της πανδημίας, αλλά οι επιστήμονες υπολογιστών και οι ειδικοί στα “μεγάλα δεδομένα” – μια αλλαγή μοντέλου στην οποία η Ευρώπη δεν έχει ακόμα προχωρήσει. “Τα μετα- δεδομένα σώζουν ανθρώπινες ζωές!”, διακηρύσσουν οι  πρωταθλητές της ψηφιακής επιτήρησης.
Μεταξύ των ασιατικών γειτόνων μας, δεν υπάρχει σχεδόν καμία μορφή κριτικής συνειδητοποίησης σε σχέση με αυτή την πολιτική επιτήρησης  των πολιτών. Ακόμη και στις φιλελεύθερες χώρες  της Ιαπωνίας και της Κορέας, ο έλεγχος των δεδομένων έχει σχεδόν ξεχαστεί και κανείς δεν επαναστατεί ενάντια στη τερατώδη και ξέφρενη συλλογή πληροφοριών από τις αρχές. Η Κίνα έχει προχωρήσει τόσο πολύ ώστε να δημιουργήσει ένα σύστημα «κοινωνικής παραμετροποίησης » – μια αδιανόητη προοπτική για οποιονδήποτε Ευρωπαίο – που καθιστά δυνατή την καθιέρωση μιας πολύ εξαντλητικής «κατηγοριοποίησης» των πολιτών της, βάση της οποίας η κοινωνική συμπεριφορά κάθε ατόμου πρέπει να αξιολογείται συστηματικά.
Στην Κίνα δεν υπάρχει χρόνος ή χωρος  στην καθημερινή ζωή που δεν υπόκειται σε παρατήρηση. Κάθε κλικ, κάθε αγορά, κάθε επαφή, κάθε δραστηριότητα στα κοινωνικά δίκτυα ελέγχεται. Εκείνοι που περνούν το κόκκινο φως, αυτοί που έχουν σχέσεις με επικριτές του καθεστώτος ή εκείνοι που κάνουν κριτικά  σχόλια στα κοινωνικά δίκτυα γίνονται αποδέκτες αρνητικών πόντων. Στη συνέχεια, η ζωή τους μπορεί να γίνει πολύ επικίνδυνη. Αντίστροφα, όσοι αγοράζουν υγιεινά τρόφιμα στο διαδίκτυο ή διαβάζουν εφημερίδες προσκείμενες  στο καθεστώς πριμοδοτούνται με θετικούς πόντους. Όποιος έχει κερδίσει αρκετούς θετικούς πόντους θα είναι σε θέση να αποκτήσει θεώρηση εξόδου από τη χώρα ή δάνεια με ελκυστικά επιτόκια. Αυτός αντίθετα που θα συγκεντρώσει ένα ορισμένο αριθμό αρνητικών  θα μπορούσε ακόμα και να χάσει τη δουλειά του.   Αυτή η κοινωνική εποπτεία είναι δυνατή διότι υπάρχει απεριόριστη ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ παρόχων υπηρεσιών Διαδικτύου και κινητής τηλεφωνίας και των αρχών. Δεν υπάρχει πρακτικά καμία προστασία δεδομένων. Ο όρος “ιδιωτική σφαίρα” δεν εμφανίζεται στο κινεζικό λεξιλόγιο.

200 εκατομμύρια κάμερες

Η Κίνα έχει εγκαταστήσει 200 εκατομμύρια κάμερες στην επικράτειά της, οι περισσότερες από τις οποίες είναι εφοδιασμένες με ένα εξαιρετικά εξελιγμένο σύστημα αναγνώρισης προσώπου το οποίο μπορεί να ανιχνεύσει ακόμη και ένα μικρό σπυράκι στο πρόσωπο κάποιου. Κανείς δεν μπορεί να κρυφτεί. Παντού, στα καταστήματα, στους δρόμους, στους σταθμούς και στα αεροδρόμια, αυτές οι έξυπνες κάμερες σαρώνουν και “αξιολογούν” κάθε πολίτη.
Και τώρα αυτή η τεράστια υποδομή που αναπτύχθηκε για να εγγυηθεί την ηλεκτρονική παρακολούθηση των ανθρώπων αποδεικνύεται εξαιρετικά αποτελεσματική στην εξάλειψη της επιδημίας. Όποιος φεύγει από το σταθμό του Πεκίνου (παραδείγματος χάρη) αναγνωρίζεται αμέσως από μια κάμερα. Η συσκευή μετρά τη θερμοκρασία του σώματος . Αρκεί να είναι ασυνήθιστα υψηλή και αμέσως  όλοι όσοι ταξίδευαν στο ίδιο βαγόνι ενημερώνονται στο κινητό τους τηλέφωνο – εφόσον το σύστημα έχει τη δυνατότητα να αναγνωρίζει επακριβώς ποιος καθόταν και σε ποια θέση.                                                                                                                      
Στα κοινωνικά δίκτυα, περιγράφονται ακόμη και drones που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση τήρησης της καραντίνας. Μόλις κάποιος προσπαθήσει να σπάσει τον εγκλεισμό, πλησιάζει ένα ιπτάμενο drone και με ένα αυτοματοποιημένο μήνυμα διατάζεται  να επιστρέψει στο σπίτι του. Ποιος ξέρει, ίσως ακόμη αυτά τα μηχανήματα να έχουν τη δυνατότητα να εκτυπώνουν πρόστιμα, που κατεβαίνουν απαλά και προσγειώνονται κοντά στους παραβάτες. Μια δυστοπική εικόνα για τους Ευρωπαίους, η οποία όμως δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει καμία αντίδραση στη Άπω  Ανατολή.

Αυταρχική κρατική νοοτροπία. Πειθαναγκασμένοι πολίτες

Ούτε στην Κίνα ούτε σε άλλα ασιατικά κράτη, όπως η Νότια Κορέα, το Χονγκ Κονγκ, η Σιγκαπούρη, η Ταϊβάν ή η Ιαπωνία, υπάρχει μια κριτική αντιμετώπιση της ψηφιακής επιτήρησης ή των μεταδεδομένων . Όλα αυτά τα  κράτη κυριολεκτικά εκστασιάζονται μπροστά στα ψηφιακά επιτεύγματα .  Αυτό οφείλεται επίσης και σε ένα πολιτιστικό αίτιο. Ο κολεκτιβισμός βασιλεύει στην Ασία. Δεν υπάρχει ανεπτυγμένη ατομικότητα. Ο ατομικισμός δεν είναι ίδιος με τον εγωισμό, ο οποίος φυσικά είναι επίσης πολύ διαδεδομένος στην Ασία.
Στο Wuhan, χιλιάδες ομάδες ψηφιακής έρευνας έχουν δημιουργηθεί για να αναζητήσουν πιθανά μολυσμένα άτομα με βάση τα προσωπικά τους δεδομένα.  Η ανάλυση των μεταδεδομένων τους επιτρέπει να εντοπίζουν όσους ενδέχεται να μολυνθούν και, συνεπώς, να καθορίσουν ποιοι πρέπει να παραμείνουν υπό παρατήρηση και ενδεχομένως να τεθούν σε καραντίνα. Είναι φανερό ότι  το μέλλον, και σε ότι αφορά την πανδημία, έγκειται στην ψηφιοποίηση. Σ’ αυτό το πλαίσιο ίσως πρέπει να επαναπροσδιοριστεί  ακόμη και την έννοια της κυριαρχίας.  Κυρίαρχος είναι αυτός που διαθέτει δεδομένα. Όταν η Ευρώπη διακηρύσσει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή κλείνει τα σύνορα, συνεχίζει να προσκολλάται στα παλιά μοντέλα κυριαρχίας.
Ωστόσο, είναι σαφές ότι όταν πρόκειται για την καταπολέμηση του ιού, τα μεταδεδομένα φαίνεται να είναι πιο αποτελεσματικά απ’ ότι το κλείσιμο των συνόρων. Σε ένα κοντινό μέλλον η θερμοκρασία του σώματος, το βάρος και το επίπεδο σακχάρου στο αίμα, μεταξύ άλλων δεδομένων, μπορεί να ελέγχονται από το κράτος. Μια ψηφιακή βιοπολιτική θα έρθει να ενισχύσει την ψηφιακή ψυχο-πολιτική που ήδη εφαρμόζεται, με στόχο να επηρεάσει άμεσα τις σκέψεις και τα συναισθήματα των πολιτών.
Στην Ταϊβάν ή τη Νότια Κορέα, το κράτος αποστέλλει ταυτόχρονα σε όλους τους πολίτες SMS για να εντοπιστούν όσοι έχουν έρθει σε επαφή με μολυσμένα άτομα ή για να ενημερωθούν για χώρους και κτίρια όπου έχουν προσβληθεί κάποιοι άνθρωποι. Ήδη σε πολύ πρώιμο στάδιο, η Ταϊβάν χρησιμοποίησε μια σύνδεση δεδομένων για να εντοπίσει πιθανά μολυσμένα άτομα με βάση τα ταξίδια που είχαν κάνει.  Όποιος προσεγγίζει ένα κτίριο στο οποίο έχει μολυνθεί ένα άτομο στην Κορέα, λαμβάνει μέσω του “Corona-app” ένα σήμα συναγερμού. Όλοι οι χώροι όπου έχουν μολυνθεί είναι καταχωρισμένοι και δημοσιοποιούνται άμεσα. Η προστασία προσωπικών δεδομένων και η ιδιωτική σφαίρα δεν λαμβάνονται υπόψη. Οι κάμερες παρακολούθησης εγκαθίστανται σε κάθε κτίριο της Κορέας σε κάθε όροφο, σε κάθε γραφείο ή σε κάθε κατάστημα. Είναι πρακτικά αδύνατο να μετακινηθεί κανείς  σε δημόσιους χώρους χωρίς να καταγραφεί από μια βιντεοκάμερα. Με τα δεδομένα του κινητού τηλεφώνου και του υλικού που συγκεντρώνεται από βίντεο, μπορεί να δημιουργηθεί το πλήρες προφίλ κίνησης ενός προσβεβλημένου ατόμου. Οι κινήσεις όλων αυτών που μολύνθηκαν κοινοποιούνται αμέσως.

Πώς οικοδομείται η απάθεια για  την πραγματικότητα, ζώντας  στην εποχή των “fake news“και ενώ ο ιός προκαλεί σοκ και δέος

Παρά τον κίνδυνο που δεν πρέπει να ελαχιστοποιηθεί, ο πανικός που δημιούργησε η πανδημία του κορωνοϊού είναι δυσανάλογος.  Γιατί ο κόσμος αντιδρά με τέτοιο πανικό σε έναν ιό;
Ο Εμμανουήλ Μακρόν μιλά ακόμα για τον πόλεμο και τον αόρατο εχθρό που πρέπει να νικήσουμε. Αντιμετωπίζουμε μια επιστροφή του εχθρού;  Η “ισπανική γρίπη” προκλήθηκε στη μέση του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Εκείνη την εποχή όλοι περιτριγυρίζονταν από εχθρούς. Κανείς δεν θα είχε συνδέσει την επιδημία με έναν πόλεμο ή έναν εχθρό. Αλλά σήμερα ζούμε σε μια εντελώς διαφορετική κοινωνία.
 Ζούμε χωρίς εχθρούς για πολύ καιρό. Ακριβώς πριν από δέκα χρόνια, στο δοκίμιο μου με τίτλο  «Η κοινωνία της κόπωσης» υπερασπίστηκα τη θέση ότι ζούμε σε μια εποχή που το ανοσολογικό μοντέλο  που βασίζεται στην άμυνα ενάντια στον εχθρό δεν υπάρχει πλέον. Η κοινωνία που οργανώνεται σύμφωνα με την αρχή της ανοσίας περιβάλλεται από σύνορα και φράκτες, όπως στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Η προστασία αυτή  εμποδίζει ταυτόχρονα την ταχεία κυκλοφορία αγαθών και κεφαλαίων. Η παγκοσμιοποίηση εξαλείφει αυτές τις ανοσοποιητικές άμυνες για να ανοίξει το δρόμο για το κεφάλαιο. Το ίδιο συμβαίνει και με την ασυδοσία και την επιτρεπτικότητα  που είναι πανταχού παρούσες  σήμερα σε όλους τους τομείς της ζωής μας: εξαλείφουν τον κίνδυνο του ξένου – ή του εχθρού.
Σήμερα, οι κίνδυνοι δεν προέρχεται από τα  αρνητικά χαρακτηριστικά  ενός  εχθρού, αλλά από την υπερπροσφορά που εκφράζεται με τη μορφή υπερπαραγωγής, υπερβολικής επικοινωνίας και υπεραπόδοσης.  O πόλεμος στις κοινωνίες της υπεραπόδοσης που ζούμε είναι πρώτα απ’ όλα πόλεμος ενάντια στον εαυτό μας.
Τώρα ο ιός πέφτει βίαια πάνω σ’ αυτές τις κοινωνίες  στις οποίες η ανοσία τους είναι σοβαρά αποδυναμωμένη από τον παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό . Πιασμένες στη  λαβίδα του φόβου, προσπαθούν να αποκαταστήσουν την «ανοσοποιητική» τους άμυνα, κλείνοντας  τα σύνορα τους.  Μ΄αυτόν τον τρόπο  ο πόλεμος δεν θα διεξάγεται πια ενάντια στον ίδιο μας τον εαυτό , αλλά ενάντια στον αόρατο  εχθρού από το εξωτερικό.
Και αν αυτή η αντίδραση  του «ανοσοποιητικού  μοντέλου» απέναντι  σε αυτό το νέο εισβολέα είναι τόσο βίαιη, αυτό ακριβώς συμβαίνει επειδή έχουμε ζήσει για πολύ καιρό σε μια κοινωνία χωρίς ορατούς εχθρούς. Από εδώ και πέρα ο ιός βιώνεται  πλέον  σαν  ο απόλυτος τρόμος.
Αλλά αυτός ο πρωτοφανής πανικός έχει και μία άλλη αιτία, η οποία πρέπει να αναζητηθεί στην ψηφιοποίηση. Η ψηφιοποίηση εξαλείφει  την πραγματικότητα σε όλες εκείνες τις περιπτώσεις που το βίωμα της γίνεται επώδυνο. Η ψηφιοποίηση, ολόκληρη η κουλτούρα του “like”, εκμηδενίζει την αμφισβήτηση της εξέγερσης .  Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο εγκαταστάθηκε, στη μεταπραγματική εποχή της παραπληροφόρησης και των deep fake – hypertrucage *, μια βαθιά απάθεια για την πραγματικότητα.
*(Πρόκειται για τα τεχνητά βίντεο στα οποία ένας αλγόριθμος, με τη βοήθεια νευρωνικών δικτύων και της τεχνητής νοημοσύνης, «μαθαίνει» τα χαρακτηριστικά ενός προσώπου και αντικαθιστά το πρόσωπο ενός ανθρώπου με αυτό ενός άλλου. Τα αποτελέσματα μπορεί να είναι αρκετά πειστικά και σε πολλές περιπτώσεις είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστούν ως ψεύτικα. Το ανησυχητικό στην περίπτωση των deepfakes είναι ότι ακόμα και εμπειρίες που αποκτά κανείς μέσω των αισθήσεών του (όραση στην προκειμένη περίπτωση) τίθενται υπό αμφισβήτηση.
Βυθισμένοι  όλοι μέσα σε αυτή την κατάσταση αδράνειας, ο ιός, πολύ πιο πραγματικός από έναν ιό υπολογιστή, μας προκαλεί ένα έντονο σοκ και δέος. Και η πραγματικότητα, η αντίσταση του  πραγματικού, επανέρχεται δριμύτερη.
Ο υπερβολικός φόβος του ιού είναι πάνω απ ‘όλα μια αντανάκλαση της κοινωνίας της επιβίωσης, όπου όλες οι ζωτικές δυνάμεις  χρησιμοποιούνται για να παρατείνουν την ύπαρξη μας. Η αναζήτηση μιας πραγματικά  βιώσιμης  ζωής έδωσε την θέση  της στην υστερία της επιβίωσης. Και η «κοινωνία της επιβίωσης» δεν βλέπει με καλό μάτι την ουσιαστική και πραγματική  ζωή . Εδώ η υγεία είναι ο απόλυτος βασιλιάς.
 Ανησυχώντας για την απειλούμενη επιβίωσή μας, θυσιάζουμε με χαρά όλα όσα κάνουν τη ζωή να αξίζει κανείς να τη ζήσει.  Αυτές τις μέρες, ο σκληρός αγώνας για επιβίωση γνωρίζει μια πρωτοφανή μιντιακή κορύφωση: υποβαλλόμαστε, χωρίς να εξαναγκασθούμε άμεσα, σε μια  κατάσταση έκτακτης ανάγκης, δεχόμαστε χωρίς να λέμε μια λέξη τον περιορισμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων μας και ολόκληρη η κοινωνία μετατρέπεται σε μια τεράστια καραντίνα. Παραδομένη πια  στην πανδημία, η κοινωνία μας δείχνει το  απάνθρωπο πρόσωπο της.  Ο άλλος θεωρείται αμέσως ως δυνητικός φορέας από  τον οποίο πρέπει να αποστασιοποιηθούμε. Η επαφή ισοδυναμεί με μόλυνση, ο ιός βαθαίνει τη μοναξιά και την κατάθλιψη. Το “Corona blues” είναι ο όρος που οι Κορεάτες έχουν βρει για να περιγράψουν την κατάθλιψη που προκαλείται από την σημερινή κοινωνία της καραντίνας.

Η φρενήρης επιβίωση

Αν δεν αντιτάξουμε  την αναζήτηση της πραγματικής  ζωής στον αγώνα για απλή επιβίωση, η ύπαρξη μας μετά την επιδημία θα είναι ακόμα πιο διαταραγμένη σε σχέση  μ’ αυτήν  πριν από την κρίση. Στη συνέχεια, θα αρχίσουμε να μοιάζουμε  με αυτόν τον ίδιο τον ιό, σαν αυτούς τους  ζωντανούς– νεκρούς που πολλαπλασιάζονται, πολλαπλασιάζονται και επιβιώνουν. Επιβιώνουν χωρίς να ζουν.
 Η αντίδραση πανικού των χρηματοπιστωτικών αγορών στην επιδημία είναι επίσης η έκφραση εκείνου του πανικού που είναι ήδη εγγενής σε αυτές. Οι ακραίες ανακατατάξεις στην παγκόσμια οικονομία την καθιστούν πολύ ευάλωτη. Παρά τη διαρκώς αυξανόμενη καμπύλη του χρηματιστηριακού δείκτη, η επικίνδυνη νομισματική πολιτική των κεντρικών τραπεζών έχει δημιουργήσει τα τελευταία χρόνια έναν καταπιεσμένο πανικό που περιμένει το ξέσπασμα. Ο ιός δεν είναι πιθανώς τίποτα περισσότερο από τη μικρή σταγόνα που ξεχειλίζει  το ποτήρι. Αυτό που αντανακλάται στον πανικό της χρηματοπιστωτικής αγοράς δεν είναι τόσο ο φόβος του ιού όσο ο φόβος του εαυτού της. Η κατάρρευση  θα μπορούσε επίσης να συμβεί χωρίς τον ιό. Ίσως ο ιός είναι μόνο το προοίμιο σε μια πολύ μεγαλύτερη σύγκρουση .
Ο Σλοβένος φιλόσοφος Slavoj Žižek λέει ότι ο ιός θα  προκαλέσει ένα θανατηφόρο πλήγμα στον καπιταλισμό. Προαναγγέλλει την επικράτηση  ενός δυσοίωνου  κομμουνισμού , φθάνοντας μέχρι το να  πιστεύει ότι ο ιός θα καταστήσει το κινεζικό καθεστώς αποτυχημένο.  Ο Žižek βρίσκεται σε λάθος δρόμο: δεν θα συμβεί τίποτε απ’ όσα προβλέπει.
Η Κίνα βασιζόμενη στην επιτυχία της στην αντιμετώπιση της επιδημίας, θα είναι πλέον σε θέση να πωλήσει το ψηφιακό αστυνομικό κράτος της σαν ένα επιτυχημένο μοντέλο κατά της πανδημίας και θα αναδείξει την υπεροχή του συστήματός της με ακόμη μεγαλύτερη υπερηφάνεια. Μετά την πανδημία, ο καπιταλισμός θα επανακάμψει, βγαίνοντας από το λήθαργο, ακόμα πιο αμείλικτος.                                                                                                           
Είναι πιθανό ότι το ψηφιακό αστυνομικό κράτος, κινέζικου τύπου, θα φτάσει και σε εμάς στη Δύση.  Όπως έχει ήδη πει η Naomi Klein:  αυτό το “σοκ” αποτελεί  μια ευνοϊκή συγκυρία που επιτρέπει τη δημιουργία ενός νέου μοντέλου εξουσίας. Η ανάπτυξη του νεοφιλελευθερισμού υπήρξε συχνά η πηγή των κρίσεων που προκάλεσαν τέτοια σοκ. Αυτό συνέβη στην Κορέα, στην Ελλάδα. Ας ελπίσουμε ότι μετά το σοκ που προκαλείται από αυτόν τον ιό, ένα ψηφιακό αστυνομικό καθεστώς όπως το κινέζικο μοντέλο δεν θα φτάσει στην Ευρώπη. Εάν επρόκειτο να συμβεί αυτό, όπως φοβάται ο Giorgio Agamben, η κατάσταση εξαίρεσης θα είναι πλέον η απόλυτα φυσική κατάσταση. Τότε ο ιός θα έχει επιτύχει αυτό που ακόμη και η ισλαμική τρομοκρατία δεν πέτυχε .
Ο ιός δεν επιβράδυνε τον καπιταλισμό, τον άφησε να πέσει σ’ ένα σύντομο λήθαργο . Η ηρεμία πια θα βασιλεύει – θα είναι όμως μια ηρεμία  πριν από την καταιγίδα. Ο ιός δεν μπορεί να αντικαταστήσει την λογική και αυτό που είναι πιθανό να συμβεί σε εμάς στη Δύση είναι να κληρονομήσουμε ύπουλα τις αρχές της αστυνομικής οργάνωσης  της κοινωνίας που έχει εφαρμόσει τόσο πετυχημένα άλλωστε η Κίνα.
     Ο ιός δεν θα νικήσει τον καπιταλισμό. Η  επανάσταση του κορωνοϊού δεν θα συμβεί. Κανένας ιός δεν μπορεί να κάνει επανάσταση. Ο ιός μας απομονώνει και μας εξατομικεύει. Δεν δημιουργεί κανένα συλλογικό συναίσθημα. Με κάποιο τρόπο, καθένας νοιάζεται μόνο για τη δική του επιβίωση. Η αλληλεγγύη που οριοθετείται στην τήρηση των αμοιβαίων αποστάσεων ασφάλειας δεν είναι μια αλληλεγγύη που θα μας επέτρεπε να ονειρευόμαστε μια διαφορετική, πιο ειρηνική και δίκαιη κοινωνία. Ας ελπίσουμε ότι μετά από τον ιό θα ακολουθήσει μια ανθρώπινη επανάσταση.
Εναπόκειται σε εμάς, γυναίκες και άνδρες που διατηρούν ακόμη τα λογικά τους, εναπόκειται σε εμάς να επανεξετάσουμε και να περιορίσουμε ριζικά τον αρπακτικό καπιταλισμό, την απεριόριστη και καταστροφική κινητικότητα μας, να σώσουμε τον εαυτό μας, να σώσουμε το κλίμα και να διατηρήσουμε ζωντανό τον πλανήτη μας.

Πηγή:
https://www.liberation.fr/debats/2020/04/05/la-revolution-virale-n-aura-pas-lieu_1784260
https://elpais.com/ideas/2020-03-21/la-emergencia-viral-y-el-mundo-de-manana-byung-chul-han-el-filosofo-surcoreano-que-piensa-desde-berlin.html

Πηγή μεταφρασμένου (από τον Χρήστο Κανδηλώρο) άρθρου: https://www.e-lesxi.gr/η-επανάσταση-του-κορωνοϊού-δεν-θα-συμβ/

Πώς επιβιώνει ο καπιταλισμός

Οπως το πρόσφατο χρηματοπιστωτικό τσουνάμι κατέδειξε πέρα από κάθε εύλογη αμφιβολία σε εκατομμύρια πρόσωπα, τα οποία οδηγήθηκαν να πιστέψουν στις χρηματοπιστωτικές αγορές και στις τραπεζικές πρακτικές ως έγκυρες μεθόδους για να επιλύουν με επιτυχία τα προβλήματά τους, ο καπιταλισμός στην καλύτερη των υποθέσεων δημιουργεί προβλήματα, δεν τα επιλύει

Και αυτό για έναν απλό λόγο: ο καπιταλισμός, όπως και το θεώρημα της μη πληρότητας των συστημάτων των φυσικών αριθμών του Κουρτ Γκέντελ, δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα συνεπής και πλήρης. Αν είναι συνεπής με τις ίδιες του τις αρχές, εμφανίζονται προβλήματα με τα οποία αυτός δεν μπορεί να ασχοληθεί. Αρκεί να σκεφτούμε ότι τα στεγαστικά δάνεια, που διαφημίστηκαν σαν ένα εργαλείο για να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες όσων δεν είχαν κατοικία, στην πραγματικότητα πολλαπλασίασαν τον αριθμό εκείνων που ξαναβρέθηκαν χωρίς κατοικία.

Πολύ πριν ο Γκέντελ διατυπώσει το θεώρημά του, η Ρόζα Λούξεμπουργκ είχε γράψει τη μελέτη της για τη συσσώρευση του κεφαλαίου, στην οποία υποστήριζε ότι ο καπιταλισμός δεν είναι σε θέση να επιβιώσει χωρίς μη καπιταλιστικές οικονομίες. Ο καπιταλισμός μπορεί να αναπτύσσεται μόνον όσο θα υπάρχουν «παρθένες περιοχές», έλεγε, ανοιχτές στην επέκταση και στην εκμετάλλευση. Σκεφτόταν τις χώρες που έγιναν αποικίες εκείνη την εποχή. Το πρόβλημα είναι ότι, αφότου κατακτηθούν αυτές οι περιοχές, στερούνται την «παρθενικότητά» τους και έτσι εξαντλείται η πηγή από την οποία τρέφεται ο ίδιος ο καπιταλισμός.

Ο καπιταλισμός, για να το πούμε ειλικρινά, είναι ουσιαστικά ένα παρασιτικό σύστημα. Μπορεί να ευημερεί μόνον όταν βρίσκει έναν οργανισμό, τον οποίο δεν έχει ακόμη εκμεταλλευτεί, και από τον οποίο τροφοδοτείται, αλλά (ιδού το παράδοξο) δεν μπορεί να το κάνει χωρίς με αυτόν τον τρόπο να βλάψει τον οργανισμό που τον φιλοξενεί και, αργά ή γρήγορα, να υπονομεύσει τις ίδιες τις προϋποθέσεις της ευημερίας του ή ακόμη και της επιβίωσής του.

Ευρηματικότητα

Σήμερα, έναν αιώνα μετά από αυτή τη διάγνωση, γνωρίζουμε με ακόμη μεγαλύτερη βεβαιότητα ότι η δύναμη του καπιταλισμού έγκειται στη σαγηνευτική ευρηματικότητα με την οποία αναζητάει και βρίσκει νέα είδη ξενιστών, κάθε φορά που τα προηγούμενα εκμεταλλευόμενα είδη γίνονται πιο σπάνια ή χάνονται εντελώς. Τώρα γνωρίζουμε και την ταχύτητα με την οποία αναπροσαρμόζεται στις ιδιαιτερότητες των νέων εδαφών στα οποία βόσκει. Στο τεύχος Νοεμβρίου του 2008 της περιοδικής επιθεώρησης New York Review of Books ο Τζορτζ Σόρος, με το άρθρο του «The crisis and what to do about it», εξήγησε τη σειρά των καπιταλιστικών πρωτοβουλιών ως μια διαδοχή από φούσκες που μεγαλώνουν κατά κανόνα πολύ πέρα από τις δυνατότητές τους και που σκάνε αμέσως μόλις φτάνουν το σημείο της μέγιστης αντίστασης. Η τωρινή πιστωτική στενότητα δεν αναγγέλλει επομένως το τέλος του καπιταλισμού, αλλά μόνον την εξάντληση ενός από τα εδάφη στα οποία αυτός έβοσκε. Η αναζήτηση του προσεχούς βοσκοτοπιού άρχισε αμέσως. Και ακριβώς όπως στο παρελθόν το καπιταλιστικό κράτος διαλαλούσε τα κατορθώματά του μέσα από την υποχρεωτική κινητοποίηση δημόσιων πόρων, θα αναζητηθούν νέες παρθένες περιοχές και θα γίνουν προσπάθειες να τις ανοίξουν με το καλό ή με το ζόρι, μέχρις ότου και οι δικές τους δυνατότητες, με τη σειρά τους, θα εξαντληθούν.

Καταστροφή

Οπως πάντα, και όπως μάθαμε στον εικοστό αιώνα από μια μακρά σειρά μαθηματικών ανακαλύψεων, από τον Ανρί Πουανκαρέ ώς τον Εντουαρντ Λόρεντς, η πιο μικρή απόκλιση μπορεί να μας ρίξει στην άβυσσο και να μας οδηγήσει στην καταστροφή, έτσι όπως και το πιο μικρό βήμα προς τα μπρος μπορεί να εξαπολύσει μια καταιγίδα και να καταλήξει να προκαλέσει έναν κατακλυσμό. Και αυτό γιατί οι αναγγελίες της ανακάλυψης νησιών που δεν καταγράφονται ούτε στους γεωγραφικούς χάρτες, προσελκύουν συνήθως πλήθη τυχοδιωκτών μεγαλύτερα και από τις ίδιες τις διαστάσεις των παρθένων περιοχών - πλήθη που μέσα σε μια στιγμή θα χρειαστεί να μπορέσουν να τρέξουν γρήγορα στις βάρκες τους, για να απομακρυνθούν από μιαν επικείμενη καταστροφή, με την ελπίδα ότι αυτές οι βάρκες θα είναι ακόμη άθικτες και ασφαλείς. Το ερώτημα που τίθεται είναι επομένως σε ποιο σημείο θα εξαντληθεί ο κατάλογος των περιοχών που μπορούν να αναγορευτούν, με μια δεύτερη διαδικασία, παρθένες και πότε οι (φρενιτιώδεις και επινοητικές) εξερευνήσεις θα πάψουν να προσφέρουν κάποια προσωρινή ανακωχή.

Η εισαγωγή των πιστωτικών καρτών και του εύκολου δανεισμού για την απόκτηση κατοικίας είχαν προαναγγείλει αυτό που θα συνέβαινε. Το συμβόλαιο του δανείου έπρεπε να μετατραπεί σε ένα παράγωγο, που επέτρεπε σε αυτόν που δάνειζε να αντλεί διαρκώς κέρδος. Δεν μπορείτε να πληρώσετε τις δόσεις του δανείου σας; Μην ανησυχείτε. Διαφορετικά από εκείνα τα λίγο κακά παλιομοδίτικα άτομα, που ανυπομονούσαν να εισπράξουν τις δόσεις μέσα σε προκαθορισμένες προθεσμίες, εμείς οι μοντέρνοι δανειστές δεν θέλουμε πίσω τα λεφτά μας. Αντίθετα μάλιστα προσφερόμαστε να σας δανείσουμε και άλλα λεφτά, για να πληρώσετε τα χρέη σας και όχι μόνον, αλλά ακόμη και για να έχετε περισσότερα μετρητά. Πράγματι, αυτό που κανείς δεν δήλωνε, αφήνοντας στις βαθιές και σκοτεινές προαισθήσεις των οφειλετών το καθήκον να αντιληφθούν την αλήθεια, είναι το ότι οι τράπεζες που δανείζουν στην πραγματικότητα δεν θέλουν οι οφειλέτες τους να εξοφλούν τις υποχρεώσεις τους. Αν οι οφειλέτες πλήρωναν όσα δανείστηκαν δεν θα υπήρχε πλέον χρέος, ενώ είναι ακριβώς τα χρέη τους (τον τόκο που πληρώνεται μηνιαία) εκείνα που οι δανειστές αποφάσισαν να μετατρέψουν σε κύρια πληγή του διαρκούς τους κέρδους.

Οι πελάτες που επιστρέφουν με επιμέλεια τα χρήματα που έχουν δανειστεί είναι ο εφιάλτης αυτών που χορηγούν δάνεια. Και αυτό γιατί τα κέρδη των μετόχων των τραπεζών βασίζονται κυρίως στη συνεχή «εξυπηρέτηση» των χρεών παρά στην έγκαιρη εξόφλησή τους. Σε ό,τι αφορά αυτούς τους μετόχους, ο ιδεώδης υποψήφιος για δανεισμό είναι εκείνος που δεν θα εξοφλήσει ποτέ το ποσό που δανείστηκε. Τα πρόσωπα που έχουν λογαριασμούς με αποταμιεύσεις, αλλά δεν έχουν χρέη, είναι επομένως οι «παρθένες περιοχές» του σήμερα (του χθες), που επιτρέπουν μιαν εκμετάλλευση. Από τη στιγμή που θα οδηγηθούν να αρχίσουν να καλλιεργούνται, δεν θα 'πρεπε ποτέ να τους παραχωρηθεί η δυνατότητα να αρνηθούν και να ξαναγίνουν ακαλλιέργητα εδάφη. Ετσι μια από τις πιο σημαντικές βρετανικές εταιρείες που δίνουν πιστωτικές κάρτες προκάλεσε πρόσφατα την αγανάκτηση της κοινής γνώμης, όταν αρνήθηκε να παραχωρήσει ξανά πιστωτικές κάρτες στους πελάτες που κάθε μήνα εξοφλούσαν τα χρέη τους.

Εκμετάλλευση

Ιδού όμως κάποιο παράδειγμα της καταστροφικής επίπτωσης αυτής της στρατηγικής: σε μια βρετανική εφημερίδα δημοσιεύτηκε η ιστορία ενός πενηντάχρονου, ο οποίος είχε χρεωθεί 58 χιλιάδες λίρες από 14 τράπεζες. Αυτός ο κύριος δεν κατόρθωνε να πληρώνει τους τόκους του χρέους του. Λυπούμενος εκ των υστέρων για τη βλακεία που τον έσπρωξε σε αυτή την απαράδεκτη κατάσταση, αυτός στράφηκε εναντίον εκείνων που του είχαν χορηγήσει τα δάνεια. Σύμφωνα με όσα είπε, όποιος χορηγεί δάνεια είναι «εν μέρει» υπεύθυνος και κατακριτέος, επειδή επιτρέπει στους ανθρώπους να χρεώνονται με απίστευτη ευκολία. Σε μιαν άλλη μακρινή χώρα, στο Κουίνσλαντ της Αυστραλίας, μια νέα που είναι σήμερα 23 ετών και ονομάζεται Σιόμπχαν Χίλεϊ, πριν από μερικά χρόνια απέκτησε την πρώτη πιστωτική της κάρτα. Τελικά -έτσι δήλωσε- ήταν ελεύθερη να διαχειρίζεται μόνη της τα οικονομικά της. Λίγο καιρό μετά, η νεαρή ζήτησε και απέκτησε μια δεύτερη πιστωτική κάρτα, για να αντιμετωπίσει τους τόκους και τα χρέη που είχαν συσσωρευτεί από την πρώτη. Αφού πέρασε λίγος ακόμη χρόνος, ανακάλυψε ότι η δεύτερη πιστωτική κάρτα δεν αρκούσε για να καλύπτει τους τόκους από τα χρέη της πρώτης. Απευθύνθηκε επομένως σε μια τράπεζα, για να αποκτήσει ένα δάνειο αναγκαίο για να εξοφλήσει τα ανοίγματα και από τις δύο κάρτες. Με δυο λόγια, οι τράπεζες κατόρθωσαν να αποκτήσουν αυτό που ήθελαν: μια παρθένα γη, που την κατέκτησαν και την εκμεταλλεύονται.

Στεγαστικά

Οπως και σε όλες τις προηγούμενες μεταβολές του καπιταλισμού, έτσι και αυτή τη φορά το κράτος βοήθησε στη δημιουργία αυτών των νέων εδαφών. Με βάση μια πρωτοβουλία του προέδρου Κλίντον, έγινε η εισαγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες των στεγαστικών δανείων, που προωθούσε η κυβέρνηση για να προσφέρει εύκολες πιστώσεις για την απόκτηση κατοικίας σε πρόσωπα που δεν είχαν τα μέσα για να εξοφλούν τα δάνειά τους και συνεπώς για να μετατρέψει σε οφειλέτες εκείνα τα τμήματα του πληθυσμού που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχαν ενταχθεί στο κύκλωμα της εκμετάλλευσης μέσω του πιστωτικού συστήματος. Ακριβώς όμως όπως η εξαφάνιση ανθρώπων που περιφέρονται ξυπόλητοι προκαλεί ανησυχία στην υποδηματοβιομηχανία, έτσι και η εξαφάνιση προσώπων που δεν είναι χρεωμένα επιτρέπει να προβλέψουμε την καταστροφή για τη βιομηχανία των δανείων.

Για άλλη μια φορά ο καπιταλισμός πλησιάζει σε μια μη ηθελημένη αυτοκτονία, δρώντας έτσι ώστε να εξαντλεί τους πόρους των νέων παρθένων περιοχών που εκμεταλλεύεται. Με δυο λόγια, ο καπιταλισμός τέλειωσε; Δεν τον νομίζω. Η είδηση του θανάτου του καπιταλισμού, όπως θα έλεγε ο Μαρκ Τουέιν, είναι τρομερά υπερβολική. Το κράτος έσπευσε να βοηθήσει. Αρκεί να σκεφτούμε τα γιγάντια σχέδια σωτηρίας των τραπεζών που κατάρτισαν οι κυβερνήσεις όλου του κόσμου. Αλλά έχει εισαχθεί και ένα είδος κράτους πρόνοιας για τους πλουσιότερους. Για να αναφέρουμε ένα μόνο παράδειγμα από την πρόσφατη ειδησεογραφία: τη στιγμή που σταμάτησε ακριβώς στο χείλος της καταστροφής, χάρη στην άφθονη ροή του χρήματος των φορολογουμένων, η τράπεζα TSB Lloyds άρχισε να ασκεί πιέσεις στο δημόσιο ταμείο, για να κατευθύνει μέρος του πακέτου σωτηρίας στους λογαριασμούς των μερισμάτων των μετόχων της. Και παρά την επίσημη αγανάκτηση των εκπροσώπων του κράτους, προχώρησε ατάραχη στην καταβολή μπόνους, εκδηλώνοντας μια τέτοια πλεονεξία και απληστία σαν αυτές που οδήγησαν τις τράπεζες και τους πελάτες τους στην απόλυτη καταστροφή. Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό. Σύμφωνα με τον Στίβεν Σλιβίνσκι του Ινστιτούτου Cato, ήδη το 2006 η αμερικανική κυβέρνηση ξόδεψε 92 δισ. δολάρια για να στηρίξει με οικονομική βοήθεια κολοσσούς της βιομηχανίας όπως η Boeing, η Ibm και η General Motors.

Συναλλαγή

Πριν από χρόνια, ο Γιούργκεν Χάμπερμας υποστήριζε ότι το κράτος είναι καπιταλιστικό και υπενθύμιζε ότι η ουσία του καπιταλισμού είναι η ένωση κεφαλαίου και εργατικής δύναμης. Σκοπός αυτής της ένωσης είναι να πραγματοποιεί μιαν εμπορική συναλλαγή: το κράτος αγοράζει την εργατική δύναμη.

Για να γίνει ωστόσο η συναλλαγή πρέπει να ικανοποιούνται δύο προϋποθέσεις: το κεφάλαιο πρέπει να είναι σε θέση να αγοράζει και η εργατική δύναμη πρέπει να μπορεί να αγοραστεί, δηλαδή να γίνεται αρκετά ενδιαφέρουσα και δελεαστική για να αγοραστεί από το κεφάλαιο. Κύριο καθήκον του κράτους είναι επομένως να δράσει έτσι ώστε και οι δυο αυτές προϋποθέσεις να υλοποιηθούν. Γι' αυτόν τον λόγο το κράτος πρέπει να κάνει δύο πράγματα: πρώτον, να χρηματοδοτήσει το κεφάλαιο στην περίπτωση που δεν διαθέτει την αναγκαία ρευστότητα για την αγορά μιας παραγωγικής και επικερδούς εργατικής δύναμης.

Δεύτερον, να βεβαιωθεί ότι η εργατική δύναμη αξίζει πραγματικά να αγοραστεί, δηλαδή ότι είναι σε θέση να αντέξει τον κόπο της βιομηχανικής παραγωγής, ότι είναι δυνατή και υγιής και ότι είναι κατάλληλα προετοιμασμένη και διαθέτει εκείνες τις εργασιακές γνώσεις και ιδιότητες που είναι αναγκαίες ώστε να απασχοληθεί στον βιομηχανικό τομέα. Ο Χάμπερμας έγραφε αυτά τα πράγματα στον καιρό της μοντέρνας «στέρεης» κοινωνίας των παραγωγών. Σήμερα, στη «ρευστή» κοινωνία, το κράτος είναι καπιταλιστικό στο μέτρο που εγγυάται μια συνεχή πιστωτική διαθεσιμότητα. Εξάλλου, η συνεργασία κράτους και αγοράς είναι κανόνας στον καπιταλισμό. Η σύγκρουση μεταξύ τους, αν ποτέ παρουσιαστεί, είναι αντίθετα η εξαίρεση. Απομένει να δούμε το μέλλον, δηλαδή τις μελλοντικές παρθένες περιοχές.

ΖΙΓΚΜΟΥΝΤ ΜΠΑΟΥΜΑΝ

Ενας από τους κορυφαίους σύγχρονους κοινωνιολόγους. Ο 85χρονος σήμερα (σημ. το άρθρο δημοσιεύτηκε το 2010) Ζίγκμουντ Μπάουμαν είναι ένας από τους κορυφαίους σύγχρονους κοινωνιολόγους και έχει γράψει πολλά και σημαντικά έργα, μερικά από τα οποία μεταφράστηκαν τα τελευταία χρόνια και στη γλώσσα μας. Μέχρι το 1968, ο Πολωνός Μπάουμαν δίδασκε στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας. Επειτα υποχρεώθηκε να μεταναστεύσει και συνέχισε τη διδακτική του δραστηριότητα στο Πανεπιστήμιο του Λιντς στη Μεγάλη Βρετανία. Το κείμενό του αυτό είναι η εισήγησή του σε θεωρητικό συμπόσιο με θέμα «Ανησυχίες στη νεωτερικότητα», που έγινε με πρωτοβουλία της οργάνωσης Arci στη Φλωρεντία, τον Δεκέμβριο του 2008.
________________________
ΣΗΜ.1. Το άρθρο είναι του ΖΙΓΚΜΟΥΝΤ ΜΠΑΟΥΜΑΝ και δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία, στις 6 Φεβρουαρίου 2010 σε επιμέλεια-μετάφραση του Θανάση Γιαλκέτση-->> http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=129283 και το μεταφέρω εδωπέρα, επειδή θέλω να μην εξαφανιστεί όπως συμβαίνει συχνά με σημαντικά κείμενα που κατά καιριούς εντοπίζω.
ΣΗΜ.2. Ο Ζίγμκουντ Μπάουμαν (Zygmunt Bauman, 19 Νοεμβρίου 1925 - 9 Ιανουαρίου 2017) ήταν Πολωνός κοινωνιολόγος, συγγραφέας και στοχαστής.
Γεννήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 1925 στο Πόζναν της Πολωνίας. Έζησε στην Αγγλία από το 1971, αφού διώχθηκε από την Πολωνία από μια αντισημιτική εκστρατεία που υπέθαλψε και υποκίνησε η κομμουνιστική κυβέρνηση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας. Υπήρξε ομότιμος καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λιντς (Leeds), Ο Μπάουμαν ήταν ένας από τους πιο επιφανείς θεωρητικούς της κοινωνιολογίας παγκοσμίως, συγγράφοντας σχετικά με ποικίλα θέματα, όπως νεωτερικότητα και το Ολοκαύτωμα, «Μεταμοντέρνος καταναλωτισμός και ρευστή νεωτερικότητα.-->>  https://el.wikipedia.org/wiki/Ζίγκμουντ_Μπάουμαν

Αριστοτέλης εναντίον Καντ (αναδημοσίευση)

Σπάνια πλέον εντυπωσιάζομαι από ένα κείμενο που πετυχαίνω σε κάποιο έντυπο ή στο διαδίκτυο. Σήμερα μεταφέρω από εδώ ενα σημαντικό μικρό κείμενο, που, μα την αλήθεια, θα ήθελα να το σκεφτώ πρώτη την εποχή που ισχυριζόμουν σε κάποιο παλιό μου ποστ ότι "ο Καντ είναι εγκληματίας" -και πέσαν όλοι να με φάνε! Βγάζω λοιπόν το καπέλο στο συγγραφέα του (τον Θωμά Γιούργα) που κατάφερε να συνοψίσει σε λίγες λέξεις τις χαρακτηριστικές διαφορές μεταξύ των δυο προβεβλημένων σοφών του πολιτισμού μας -τον Καντ δεν τον θεωρώ σοφό, αλλά τεσπα, λέμε τωρα.

Φιλοσοφικοί Περίπατοι: Που βρίσκεται η Ηθική αξία; 
Αριστοτέλης εναντίον Καντ

Δύο από τους μεγαλύτερους φιλοσόφους και διανοητές όλων των εποχών, Ο Αριστοτέλης και ο Καντ, βρίσκονται απέναντι σε ένα πολυσχιδές και δύσκολο ερώτημα: Που έγκειται η αξία της Ηθικής;

Η ηθική σκέψη του Αριστοτέλη περιστρέφεται γύρω από την έννοια της ευδαιμονίας, της πραγματικά ευτυχισμένης ζωής. Η επιθυμία κάθε ανθρώπου, θα μας έλεγε ο Αριστοτέλης, είναι να είναι ευτυχισμένος και αυτός είναι ο τελικός, μη εργαλειακός σκοπός της ανθρώπινης ύπαρξης. Η επίτευξη της ευδαιμονίας, όμως, απαιτεί την κατάκτηση της αρετής (διανοητικής αλλά και ηθικής). Η κατάκτηση της αρετής είναι μια πολύχρονη και επίπονη διαδικασία σύμφωνα με τον Αριστοτέλη.

Σκεφτείτε το παράδειγμα ενός σολίστα στο πιάνο. Εκτός από το φυσικό ταλέντο και το κατάλληλο περιβάλλον που επιτρέπει και προωθεί την μουσική καλλιέργεια, ένας επίδοξος σολίστας πρέπει να έχει πολύ καλούς καθηγητές, να παίζει πολλές ώρες πιάνο, να μαθαίνει από τα λάθη του αλλά και παίρνει παράδειγμα από άλλους σπουδαίους πιανίστες. Έτσι και στο ηθικό επίπεδο, το περιβάλλον που μεγαλώνουμε, η εκπαίδευση που λαμβάνουμε, η αυξανόμενη εμπειρία μας στο να ισορροπούμε μεταξύ ακραίων συναισθημάτων, τα ηθικά πρότυπα που έχουμε, παίζουν καθοριστικό ρόλο στην καλλιέργεια της ηθικής αρετής. Άρα όσο πιο πολύ πλησιάζουμε στην αρετή, τόσο μεγαλύτερη ηθική αξία έχει ο χαρακτήρας και η πράξεις μας. Στον Καντ, από την άλλη, η κεντρική ηθική ιδέα είναι αυτή του καθήκοντος. Μέσα από ιδιοφυείς φιλοσοφικούς συλλογισμούς, ο Εμάνουελ Καντ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η υπέρτατη ηθική αξία έγκειται στις πράξεις που επιλέγουμε θέλοντας να δράσουμε με αίσθηση ηθικού καθήκοντος. Η Καντιανή δεοντολογία είναι ένα σύστημα κανόνων που στην τελική του μορφή θυμίζει ένα πολύ αυστηρό οδηγό χρήσης. «Ποτέ μην πεις ψέματα», «ποτέ μην σπάσεις μια υπόσχεση», «ποτέ μην χρησιμοποιήσεις έναν άλλο άνθρωπο μονάχα ως μέσο στις επιδιώξεις σου, ανεξάρτητα από το πιθανό όφελος για σένα ή την κοινωνία», κλπ.

 Στην Καντιανή σκέψη, η ηθική αξία της αρετής και της διαμόρφωσης καλού χαρακτήρα αποκτά διαφορετικό περιεχόμενο από ότι στην Αριστοτελική εκδοχή της. Ο Καντ προσφέρει μια πιο απαισιόδοξη ψυχολογική ανάλυση για τον άνθρωπο, πιστεύοντας ότι η φυσική κλίση να παραβούμε ηθικά καθήκοντα είναι σχεδόν αδύνατον να σβηστεί τελείως. Επομένως, όσο μεγαλύτερη μάχη δίνουμε για να κάνουμε το ηθικά σωστό, έχοντας καλές προθέσεις τόσο μεγαλύτερη ηθική αξία λαμβάνει η πράξη μας. Αυτό μπορεί να ακούγεται διαισθητικό σε κάποιες περιπτώσεις, για παράδειγμα, όταν αποφασίζω να συγχωρέσω έναν άνθρωπο που με έβλαψε, όταν υπερνικώ έναν μεγάλο μου φόβο και δείχνω γενναιότητα, ή όταν επιστρέφω ένα γεμάτο πορτοφόλι που βρήκα στον δρόμο. Έχει μεγαλύτερη αξία, θα έλεγε ο Καντ, να δράσεις σύμφωνα με το ηθικό καθήκον σου και για τους σωστούς λόγους όταν νιώθεις αντίρροπα συναισθήματα. Όταν θα ήθελες να κάνεις το αντίθετο αλλά τελικά έδρασες με γνώμονα το ηθικό σου καθήκον. Βεβαίως, υπάρχουν και παραδείγματα που κάνουν την Καντιανή σκέψη να φαίνεται πολύ αντιδιαισθητική. Για παράδειγμα, αν έχω ηθικό χρέος να βοηθήσω την γιαγιά μου να πάει στο νοσοκομείο, έχει μεγαλύτερη αξία αυτή η πράξη εάν μισώ την γιαγιά μου; (Αυτή είναι μια καρικατούρα κριτικής στην Καντιανή σκέψη και σίγουρα απαιτεί μεγαλύτερη εμβάθυνση και επεξήγηση).

Αντιθέτως, στον Αριστοτέλη η ηθική πράξη λαμβάνει μεγαλύτερη αξία όσο περισσότερο ευθυγραμμίζεται με την επιθυμία. Η συγχώρεση, μια γενναία πράξη, η επιστροφή του γεμάτου πορτοφολιού, η βοήθεια στην γιαγιά, λαμβάνουν μεγαλύτερη αξία όσο μειώνεται η εσωτερική διαμάχη για το εάν πρέπει να συντελεστούν. Όσο περισσότερο φυσικά και σε μεγαλύτερη αρμονία με τα συναισθήματά μου επιτελώ την ηθική πράξη, τόσο μεγαλύτερη αξία προσδίδω στην συμπεριφορά μου.

Είναι ακριβώς σαν τον σολίστα στο πιάνο, θα μπορούσε να μας πει σήμερα ο Αριστοτέλης. Όσο καλύτερος γίνεται, τόσο λιγότερο σκέφτεται ποια είναι η επόμενη νότα που πρέπει να πατήσει…

- Το κείμενο δημοσιεύθηκε στο ένθετο του Νόστιμον Ήμαρ στον Δρόμο της Αριστεράς, το Σάββατο 3.12.2016
- Κάθε Σάββατο κυκλοφορεί στα περίπτερα το έντυπο Νόστιμον Ήμαρ ένθετο στον Δρόμο της Αριστεράς.
________________________________
ΣΗΜ.1. Οχι, πείτε μου.. ίδιος ο κ. Σόιμπλε δεν είναι ο κ. Ιμμάνουελ;

Φερεκύδης, ο Δάσκαλος του Πυθαγόρα από τη Σύρο

Από χτες τριγυρνούσε στο μυαλό μου το όνομά του. Εψαξα λοιπόν σήμερα και έμαθα για τον Φερεκύδη! Υπήρχαν περισσότεροι από έναν βέβαια, αλλά διάλεξα να παρουσιάσω τον Φερεκύδη, ποιητή από τη Σύρο, που υπήρξε και δάσκαλος του Πυθαγόρα. Οπως διαβάζω στη Βικιπαίδεια ήταν γιος του Βάβυος και ανέπτυξε τη δικη του κοσμοθεωρία, σύμφωνα με την οποία υπάρχουν τρία κοσμογονικά στοιχεία, ο Ζας, ο Χρόνος και η Χθονίη και από αυτά γεννήθηκε η πρώτη θεϊκή γενεά, η λεγόμενη «Πεντάμυχος». Εγραψε σε ιωνική διάλεκτο και πιθανότατα ήταν ο εφευρέτης το πρώτου ηλιακού ρολογιού.

μνημονεύοντας Φίλιπ Ντικ [περί φόβου]

«Δεν θέλω να φανώ αγενής, αλλά φοβάμαι πραγματικά πολύ. Ακούς γι αυτούς τους τρελλαμένους απ' την πείνα φοιτητές, που καταφέρνουν να ξεφύγουν απ' τα οδοφράγματα γύρω απ' τις πανεπιστημιουπόλεις...»
«Ακουσέ με», διέκοψε απότομα τη ροή του λόγου της.
«Εντάξει». Η κοπέλα ηρέμησε και έβαλε υπάκουα, και φοβισμένα, τα χέρια της πάνω στα δέματά της.
«Δεν πρέπει να φοβάσαι τόσο εύκολα. Αλλιώς η ζωή θα σου πέφτει πάντα πολύ βαριά», είπε ο Τζέισον.
«Το καταλαβαίνω». Κούνησε ταπεινά το κεφάλι της, ακούγοντας και προσέχοντας τα λόγια του σαν να παρακολουθούσε διάλεξη σε αίθουσα διδασκαλίας κολεγίου.
«Πάντα έτσι φοβάσαι τους ξένους;» τη ρώτησε.
«Ετσι νομίζω». Κούνησε πάλι το κεφάλι της και τούτη τη φορά το χαμήλωσε, σαν να την είχε επιπλήξει. Και κατά κάποιον τρόπο αυτό είχε κάνει.
«Ο φόβος», συνέχισε ο Τζέισον, «μπορεί να σε σπρώξει να κάνεις πιο άσχημα πράγματα απ' ό,τι το μίσος ή η ζήλεια. Οταν φοβάσαι, δεν εμπιστεύεσαι τελείως τη ζωή. ο φόβος κάθε φορά, μα κάθε φορά, σε κάνει να κρατιέσαι πίσω.»
«Νομίζω πως ξέρω τί εννοείτε», του αποκρίθηκε η Μέρι Αν Ντομινίκ. «Μια μέρα, πριν από ένα χρόνο περίπου, άκουσα ένα φοβερό χτύπημα στην πόρτα μου κι έτρεξα και κλειδώθηκα στο μπάνιο κι έκανα πως δεν ήμουνα μέσα, επειδή νόμιζα πως κάποιος προσπαθούσε να διαρρήξει το σπίτι... έπειτα έμαθα πως είχε πιαστεί το χέρι της γυναίκας του πάνω ορόφου στην αποχέτευση του νεροχύτη της -έχει σκουπιδοφάγο- επειδή είχε πέσει μέσα ένα μαχαίρι και είχε χώσει το χέρι της για να το βγάλει κι έτσι πιάστηκε. Το αγοράκι της ήταν στην πόρτα και...»
«Αρα, καταλαβαίνεις τί εννοώ», τη διέκοψε ο Τζέισον.
«Ναι. Μακάρι να μην ήμουν έτσι. Πραγματικά, θα τό 'θελα. Αλλά έτσι είμαι ακόμα».
 «Πόσων χρονών είσαι;» είπε ο Τζέισον.
«Τριάντα δύο».
Η ηλικία της τον εξέπληξε. Του φαινόταν πολύ πιο νέα. Προφανώς δεν είχε ποτέ μεγαλώσει πραγματικά. Τη λυπήθηκε. πόσο οδυνηρό θα πρέπει να ήταν για κείνη να τον αφήσει να πάρει το φλιπ-φλαπ της! Και οι φόβοι της ήταν σωστοί από μια άποψη, διότι ο Τζέισον δε ζήτησε τη βοήθειά της για τους λόγους που είχε δηλώσει.
________________________
ΣΗΜ.1. Από το βιβλίο "Κυλήστε δάκρυά μου, είπε ο αστυνομικός", μτφρ. Στράτος Κακαδέλλης, εκδ. PARSEC, σελ. 243-244.
ΣΗΜ.2.Βέβαια, θα μπορούσαν να αναφέρω μονάχα τα δυο τσιτάτα που μου άρεσαν...
α/ «Δεν πρέπει να φοβάσαι τόσο εύκολα. Αλλιώς η ζωή θα σου πέφτει πάντα πολύ βαριά»
β/ «Ο φόβος μπορεί να σε σπρώξει να κάνεις πιο άσχημα πράγματα απ' ό,τι το μίσος ή η ζήλεια. Οταν φοβάσαι, δεν εμπιστεύεσαι τελείως τη ζωή»
...αλλά προτίμησα να μεταφέρω ένα σημαντικό κομμάτι του συγκεκριμένου διαλόγου, να πάρεις μια ιδέα πόσο έντεχνα και χωρίς φανφάρες χώνει μέσα στην πλοκή του μυθιστορήματος ο συγγραφέας τις δικές του σκέψεις, τη φιλοσοφία του...

Το αναγνωστικό κιλό

Εχασα το αναγνωστικό μου κιλό

και νιώθω ελαφρύτερη

Πόσα κιλά μαλάκας να γίνω 

για να αποδώσει καλύτερα η δίαιτα;

Θέλω να χάσω πολλά αναγνωστικά κιλά.

Να πάω για τηλεπερσόνα; ε;

...και τώρα προτείνω να σοβαρευτούμε και να μελετήξουμε.. 

 Ξαναδιαβάζω, που λέτε, ένα σπουδαίο βιβλίο του Βίλχελμ Ράιχ με τίτλο "Η Μαζική Ψυχολογία του Φασισμού" - τόμος πρώτος, εκδ. Μπουκουβάλα, 1974, και θέλω να μοιραστώ μερικά μικρά κομμάτια από τον πρόλογο του συγγραφέα στην τρίτη και επαυξημένη έκδοση:

Διεξοδική και ευσυνείδητη θεραπευτική ασχολία με τον ανθρώπινο χαρακτήρα με έχει διδάξει πως, όταν κρίνουμε τις ανθρώπινες αντιδράσεις, θα πρέπει βασικά να έχουμε υπόψη μας τρία διαφορετικά στρώματα της βιοφυσικής δομής. Οπως το έχω εξηγήσει στο βιβλίο μου "Χαρακτηροανάλυση", τα στρώματα τούτα της χαρακτηροδομής είναι αυτόνομα λειτουργούσες βαθμίδες της κοινωνικής εξέλιξης. Στο επιφανειακό επίπεδο της ύπαρξής του ο μέσος άνθρωπος είναι συγκροτημένος, ευγενικός, συμπονετικός, υπεύθυνος κι ευσυνείδητος. Δεν θα υπήρχε κοινωνική τραγωδία του ανθρώπινου ζώου, αν αυτός ο επιφανειακός φλοιός της ύπαρξης βρισκόταν σε άμεση σύνδεση με τον βαθύ φυσικό πυρήνα. Μα η τραγωδία είναι ακριβώς ότι δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο: ο επιφανειακός φλοιός της κοινωνικής συνεργασίας δεν εφάπτεται με τον βαθύ βιολογικό πυρήνα του προσώπου αλλά στηρίζεται πάνω σε ένα δεύτερο, διάμεσο στρώμα του χαρακτήρα, που απαρτίζεται από άγριες, σαδιστικές, λάγνες, αρπακτικές και ζηλόφθονες ορέξεις. Είναι το φροϋδικό "ασυνείδητο" ή "απωθημένο", δηλαδή, στη γλώσσα της γενετήσιας οικονομίας: το σύνολο από όλες τιςλεγόμενες "δευτερογέννητες ορμές".

Η οργονοβιοφυσική κατόρθωσε να μας δείξει ότι το φροϋδικό ασυνείδητο, το αντικοινωνικό στοιχείο μέσα στον άνθρωπο γεννιέται από την καταπίεση αρχέγονων βιολογικών ορμών.

Αν μέσα από το διάμεσο στρώμα της διαστροφής κατορθώσει κανείς να φτάσει στο βιολογικό θεμέλιο του ανθρώπινου ζώου, τότε ανακαλύπτει κατά κανόνα το τρίτο και βαθύτερο στρώμα, που το ονομάζουμε"βιολογικό πυρήνα". Εκεί, στα μύχια του, ο άνθρωπος είναι -κάτω από ευνοϊκές κοινωνικές συνθήκες- ένα τίμιο, εργατικό και συνεργατικό ζώο, που ξέρει να αγαπά και να μισεί όταν υπάρχει βάσιμος λόγος. Μόνο που δεν μπορούμε σε καμμιά περίπτωση χαρακτηροαναλυτικής θεραπείας να φτάσουμε σήμερα σε εκείνο το βαθύτατο και ελπιδοφόρο στρώμα, αν δεν παραμερίσουμε πρώτα τη νόθα ψευδοκοινωνική επιφάνεια. Οταν όμως πέσει το προσωπείο της καλλιέργειας, δεν παρουσιάζεται απευθείας η φυσική κοινωνικότητα, αλλά μόνο η διαστρεβλωμένη σαδιστική πλευρά του χαρακτήρα. 

 [...........]

 Ας μεταφέρουμε τώρα την ανθρώπινη δομή μας στο κοινωνικό και πολιτικό πεδίο.

Εύκολα καταλαβαίνουμε ότι οι διάφορες πολιτικές και ιδεολογικές ομάδες της ανθρώπινης κοινωνίας αντιστοιχούν στα διάφορα στρώματα της ανθρώπινης χαρακτηροδομής. Φυσικά, δεν κάνουμε το λαθος της ιδεαλιστικής φιλοσοφίας να υποθέσουμε ότι η ανθρώπινη αυτή δομή είναι δοσμένη από καταβολής κόσμου και θα παραμείνει ανάλλαχτη ώς τη συντέλεια του αιώνος! Οι κοινωνικές περιστάσεις και μεταβολές διαμορφώνουν σε χαρακτηροδομή τις αρχέγονες αξιώσεις του ανθρώπου και κατόπιν η χαρακτηροδομή αναπαράγει με τη μορφή των ιδεολογιών την κοινωνική δομή της κοινωνίας.

 [...........]

Στα ηθικά και κοινωνικά ιδανικά του φιλελευθερισμού ξαναβρίσκουμε τα αντιπροσωπευτικά γνωρίσματα του επιφανειακού φλοιού της χαρακτηροδομής, την αυτοκυριαρχία και την ανοχή. Εκδηλος σκοπός της ηθικής του φιλελευθερισμού είναι να καταπνίξει «το θηρίο μέσα στον άνθρωπο», εκείνο το διάμεσο στρώμα των «δευτερότοκων ψυχόρμητων», το φροϋδικό «ασυνείδητο. Η φυσική κοινωνικότητα του βαθύτατου τρίτου στρώματος, του πυρήνα, είναι άγνωστη στον φιλελεύθερο. Οικτίρει και καταπολεμά τη διαστροφή του ανθρώπινου χαρακτήρα με ηθικούς κανόνες. όμως οι κοινωνικές καταστροφές του 20ού αιώνα μάς δίδαξαν ότι η τακτική αυτή δεν μάς οδήγησε πουθενά.

Κάθε γνήσια επανάσταση, κάθε γνήσια τέχνη και επιστήμη, κατάγεται από το φυσικό βιολογικό πυρήνα του ανθρώπου. Ομως, ούτε ο γνήσιος επαναστάτης, ούτε ο καλλιτέχνης, ούτε ο επιστήμονας έχει ώς τα τώρα κερδίσει, οδηγήσει μάζες, ή κι αν οδήγησε, δεν κατόρθωσε να τις συγκρατήσει στην περιοχή των ζωτικών τους συμφερόντων.

 [...........]

Ο φασισμός είναι στην καθαρή μορφή του το άθροισμα από όλες τις άλογες αντιδράσεις του μέσου ανθρώπινου χαρακτήρα. Στο στενοκέφαλο κοινωνιολόγο, που δεν έχει το θάρρος να αναγνωρίσει τί σπουδαίο ρόλο διαδραματίζει το άλογο στοιχείο μέσα στην ιστορία της ανθρωπότητας, η φασιστική φυλετική θεωρία φαίνεται απλώς σαν αυτοκρατορικό συμφέρον, ή ακόμα πιο μαλακά, σαν «προκατάληψη». Το ίδιο και στον ανεύθυνο αερολόγο πολιτικό. Η εξαλλοσύνη και η πλατιά διάδοση αυτών των «φυλετικών προκαταλήψεων» φανερώνει την καταγωγή τους από το άλογο μόριο της ψυχής, του ανθρώπινου χαρακτήρα. Η φυλετική θεωρία δεν είναι δημιούργημα του φασισμού. Αντίστροφα: ο φασισμός είναι δημιούργημα του φυλετικού μίσους, και η πολιτικά οργανωμένη έκφρασή του.

Η φυλετική ιδεολογία είναι μια γνήσια βιοπαθητική χαρακτηρολογική έκφραση του αναφρόδιτου ανθρώπου.

_____________

ΣΗΜ. γραμμένο βιαστικά, μπορεί να έχει και λαθάκια στη πληκτρολόγηση... Σόρρυ, ε;

ο πόλεμος των εξουσιαστών

Οπως θα καταλάβατε αγαπημένοι μου αναγνώστες/τριες -είστε παιδιά τζιμάνια λέμε- σήμερα συμβαίνει ένας πόλεμος. Ο Μεγάλος Πόλεμος μεταξύ των εξουσιαστών, αυτών που θέλουν να εξουσιάζουν τον πλανήτη μας δηλαδή. Ποιοί είναι αυτοί; οι πολιτικοί, που επιθυμούν να διατηρήσουν την εξουσία τους, και οι τραπεζίτες, που θέλουν να γίνουν χαλίφηδες στη θέση του χαλίφη. -αν είστε αρκετά  μορφωμένοι και μελετάτε Ιζνογκουντ.

Οι τραπεζίτες επιθυμούσαν εδώ και κάτι αιώνες να φύγουν από το παρασκήνιο και να βγουν στο προσκήνιο της Εξουσίας, γίνουν εξουσιαστές κατευθείαν και όχι δια μέσου των πολιτικών κυβερνήσεων -Δημοκρατίες και λοιπές σαχλαμαρίτσες.. απαπα, τί είναι αυτά...

"Εμείς έχουμε ην κινητήρια δύναμη, το χρήμα, καιρός να πάρουν πόδι αυτά τα αδηφάγα όρνεα που μας ξεζουμίζουν, πριν γίνουν όλοι τους τραπεζίτες κι αυτοί" σου λένε οι άνθρωποι κι έχουν δίκιο κι έτσι διάλεξαν την κατάλληλη στιγμή να το διεκδικήσουν και να το βρουν! Μάλιστα.

Η κατάλληλη στιγμή είναι τώρα που όχι μόνο κατέχουν το χρήμα, όχι μόνο το εξέλιξαν να είναι άυλο -αέρας κοπανιστός δηλαδή- αλλά κατέχουν και τον έλεγχο. Ποιον έλεγχο; Οχι μόνο του χρήματος, αλλά και των χρηστών του, όλων των κατοίκων του πλανήτη -εκτός αν μιλάμε για πρωτόγονες φυλές ανθρώπων που ζουν γυμνοί κι ευτυχισμένοι σε τίποτα ζούγκλες.

Τον έλεγχο των ανθρώπων τον είχαν μέχρι πριν λίγους μήνες -μονάχα λίγους μήνες!- οι πολιτικοί, με διάφορους τρόπους, διάφορες μεθόδους, τεχνάσματα και πολιτεύματα. Η διαφορά μεταξύ πολιτικών και απλών ανθρώπων ήταν πάντα η ίδια: οι απλοί άνθρωποι σπούδαζαν και αποκτούσαν γνώσεις, πράγμα που οι πολιτικοί βαριόντουσαν να κάνουν. Ετσι, οι νέες τεχνολογίες αφήσαν παρασάγγες πίσω τους πολιτικούς, που, ακόμα και σήμερα προσλαμβάνουν κάποιο μορφωμένο φουκαρά να ενημερώνει την ιστοσελίδα τους..

Πάμε τώρα στους τραπεζίτες, που είναι πάντα οι άνθρωποι που έχουν στόχο να αποκτούν όλο και περισσότερα χρήματα και -όπως έχει πει ο αρχαίος σοφός- "όποιος βάζει στόχο να αποκτά χρήμα και μόνο χρήμα, αποκλείεται να μη το πετύχει"! Ετσι λοιπόν, οι τραπεζίτες απέκτησαν πάρα πολύ -εξωφρενικά πολύ- χρήμα και το κάναν κι ό,τι θέλαν.. αέρα κοπανιστό, δηλαδή, όπως το γνωρίζουμε σήμερα.. και το διαχειρίζονται και όπως θέλουν, ελέγχοντας τους απλούς ανθρώπους, εμάς δηλαδή: τί ψωνίζουμε, πού κατοικούμε, ποιά είναι τα γούστα μας και -μέσω των προτιμήσεων- οι ιδέες μας, ποιοί είμαστε, κλπ κλπ.. Ολες οι πληροφορίες ανήκουν (μέχρι στιγμής) στους τραπεζίτες, γιατί αυτοί τις πληρώνουν.

Ο έλεγχος των πολιτών της Γης, αυτό είναι το καρότο που ανεμίζουν μπροστά στη μύτη των πολιτικών, όταν διεκδικούν από αυτούς την Εξουσία. Μάλιστα. Γιατί το ανεμίζουν; Για να αποτρέψουν τους πολιικούς να ελέγξουν τις Τράπεζες. Απλά πράγματα, λέμε.

Γιατί δεν ελέγχουν οι πολιτικοί τους τραπεζίτες; Ελα μου ντε! Γιατί βαριούνται να κάνουν μια δουλειά που τη βρίσκουν έτοιμη από άλλους -τα υποτιθέμενα κορόιδα, τους τραπεζίτες. Κούνια που τους κούναγε...

Σε αυτό τον πόλεμο, όμως, ψυχανεμίζομαι ότι "θα γελάσει καλά όποιος γελάσει τελευταίος" όπως λέει κι η παροιμία, και τελευταίος δεν θα είναι κανείς από αυτούς τους δυο: ούτε οι τραπεζίτες, ούτε οι πολιτικοί. Η Εξουσία θα περάσει απευθείας στους μεγάλους απόντες -και ωσεί παρόντες- στο πολεμικό αυτό παιχνίδι, στους ανώνυμους (??) ιδιοκτήτες των ψηφιακών μέσων. Αμέ!

Οι ΗΠΑ σκέφτονται ότι αυτά τα μέσα τα έχουν στο τσεπάκι τους, αλλά το ίδιο ακριβώς σκέφτονται και πολλοί -πάρα πολλοί- άλλοι και ο μέλλων νικητής δείχνει εξαιρετικά μυστηριώδης. Ούτε η διάρκεια του παιχνιδιού είναι γνωστή, ούτε πρόκειται για παιχνίδι που σηκώνει "στήσιμο". Οψόμεθα λοιπόν... Ελπίζω να σφυρίξει σύντομα τη λήξη ο διαιτητής (εμείς, οι απλοί άνθρωποι, βέβαια!) και να ζήσω να πανηγυρίσω!
________________________
ΣΗΜ. Χαιρομαι που σας ξανασυναντώ! :) Αραιά βέβαια, αλλά είπαμε: γράφω ΤΟ βιβλίο!

Χρέος, κρίση και ψέμματα

http://youtu.be/_95JQGeF4kw

Συνέντευξη του Δημήτρη Πατέλη, στο κανάλι ΚΡΗΤΗ ΤV, 24 Ιουνίου 2011. Ο Δημήτρης Πατέλης είναι επίκουρος καθηγητής Φιλοσοφίας και, μεταξύ άλλων δραστηριοτήτων, μέλος της διεθνούς ομάδας "Λογική της Ιστορίας".

Χρήσιμη εκπομπή, όχι απλώς ενημερωτική αλλά και διευκρινιστική για έννοιες που αναγκαστικά μπήκαν στη ζωή μας πολύ πρόσφατα και μας έχουν κάνει να αναρωτιόμαστε αν είμαστε πραγματικά έλλογα όντα, αν είμαστε άνθρωποι. Είναι μια συνέντευξη που αξίζει να ακουστεί με προσοχή, από την έναρξη μέχρι και το τελευταίο της λεπτό. Μη σε τρομάξει η μεγάλη διάρκεια, κάθε λεπτό είναι ένας θησαυρός. Στην ανάγκη, δες/άκουσε με... δόσεις!

Αγαπημένε/η μου αναγνώστη/τρια, μελέτησέ τη, διάδωσέ τη, μήπως τα καταφέρουμε τελικά να καταλάβουμε τί γίνεται γύρω μας, πώς μπορούμε να οργανώσουμε τη σκέψη μας. Σίγουρα, πρόκειται για σημαντική γνώση, καθώς βοηθά στο ξεμπέρδεμα της σκέψης και δίνει ορισμένες εξαιρετικές απαντήσεις. Ευχαριστώ πολύ, εκτός από τον καθηγητή κ. Πατέλη, τον τηλεοπτικό σταθμό ΚΡΗΤΗ ΤV και τον κ. Σαχίνη, ιδιαίτερα, για τις επιλογές των καλεσμένων του.

Μεταφέρω μερικά από τα λόγια του, που ακούγονται στο πρώτο δεκάλεπτο της εκπομπής:

Μάνα, μανούλα, μητέρα, μαμά

«Μία γυναίκα γεννάει ένα παιδί
μα το παιδί φτιάχνει μι' απλή γυναίκα μάνα»
τραγουδάει στο τραγούδι του «Μάνα» ο Γιάννης Φλωρινιώτης, τον οποίο παρουσίασε ο Μάνος Χατζιδάκις στην εκπομπή "Ενας μετέωρος αστροναύτης χωρίς επιστροφή" του Τρίτου Προγράμματος της ΕΡΤ, με αποτέλεσμα να σηκώσει θύελλα αντιδράσεων τότε που μεταδόθηκε.
Οσο και να πεις, είναι σκάνδαλο ακόμα και σήμερα να συνυπάρχουν ένας αναγνωρισμένος καλλιτέχνης αστός με ένα λαϊκό είδωλο. Είναι σα να λέμε σήμερα να πάρει συνέντευξη ο Σπανουδάκης από τον Τερζή -ηπιώτερη έκδοση, βέβαια, επειδή ούτε ο Σπανουδάκης πλησιάζει τα μποφόρ του αξέχαστου Μάνου, αλλά ούτε και ο Πασχάλης φτάνει την (τοτεινή) λαϊκότητα του Φλωρινιώτη- ή σαν να τοποθετείς τα πατσαβούρια μαζί με τα λινά τραπεζομάντιλα. Συγχωρήστε την παραβολή, με γνωρίζετε άλλωστε, αλλά δεν σκέφτηκα πιο άμεσο τρόπο να αποδώσω την εικόνα της συνύπαρξης αυτής όπως την εξέλαβε τότε η συντριπτική πλειονότητα των παλαιών ακροατών του Τρίτου Προγράμματος, που ήταν συνηθισμένοι στο να εκπέμπονται συμφωνίες και ορατόρια από τις ραδιοσυχνότητές του. Περιττό να γράψω ότι εκείνη η εκπομπή είχε ενθουσιάσει -τι "ενθουσιάσει"! συνεπάρει, καλύτερα- τα πλήθη των νεαρών ακροατών, όπως η αφεντιά μου, που γίναμε στη συνέχεια φανατικοί του Μάνου, της Λιλιπούπολης και πολλών ακόμα θαυμάτων που λάβαιναν χώρα ενώπιον των.. αφτιών μας!
Ο Μάνος Χατζιδάκις, ως μέγας επαναστάτης, έφερε τα πάνω κάτω στο αραχνιασμένο ραδιοφωνικό σύμπαν, το ζωντάνεψε και του έδωσε χρώμα και ζεστασιά. Το θέμα μας όμως δεν είναι τί έκανε ο Μάνος ο Μέγας, αλλά η Μάνα και οι συγκεκριμένοι στίχοι της "Μάνας" του Φλωρινιώτη. Πόσο αλληλένδετοι είναι οι ρόλοι μάνας και παιδιού, όπως παρουσιάζονται με δυο στιχάκια στο τραγούδι, αλλά και πόσο η κοινωνία και η δομή του κυρίαρχου συστήματος πολεμούν αυτούς τους ρόλους και συχνά δρουν καταστροφικά διαλύοντας τη συνοχή τους.
Για μη ιταλομαθείς μεταφέρω το μονόλογο (με μικρές ασήμαντες παρεμβολές) της Μάμα Ρόμα (Αννα Μανιάνι) από την παρακάτω σκηνή του ομώνυμου φιλμ του -μέγιστου, επίσης- Πιερ Πάολο Παζολίνι:

http://youtu.be/VFT3GN2mTSM
Πληροφορίες για το φιλμ εδώ

Ιστορία Χωρίς Τέλος

Αυτός είναι ο τίτλος του βιβλίου του Michael Ende, που πρωτοεκδόθηκε το 1979 και από τότε ούτε που θυμάμαι πόσες φορές το αγόρασα και το χάρισα σε μικρούς και μεγάλους, στα γερμανικά ή μεταφρασμένο στη γλώσσα μας. Βαθειά φιλοσοφημένο έργο, γραμμένο απλά αλλά όχι απλοϊκά, περιέχει τη μοναδική λύση στα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου αποκαλύπτοντας την ουσία, το μεδούλι τους.
Παίχτηκε και στο σινεμά, αλλά δεν κατάφερε να μεταδώσει παρά μόνο ένα μικρό ποσοστό από τα γραμμένα, επειδή μάλλον η ανθρώπινη φαντασία (εξακολουθεί να) είναι ακαταμάχητη. Ευτυχώς!

Πρωτομαγιάτικο δωράκι για όσους θέλουν να σώσουν τον πλανήτη από το φόβο και την καταστροφή, ένα κομματάκι από διάλογο ανάμεσα στο φοβερό τέρας Γκμορκ και τον πολεμιστή Ατρέου:

- Αν πλησιάσεις πιο κοντά, θα σε κάνω κομμάτια.
- Ποιος είσαι;
- Είμαι το Γκμορκ.. κι εσύ, όποιος κι αν είσαι, θα έχεις την τιμή να γίνεις το τελευταίο θύμα μου.
- Δεν θα πεθάνω εύκολα. Είμαι πολεμιστής.
- Πφφφ... γενναίος πολεμιστής.. Τότε, να πολεμήσεις με το Τίποτα!
- Δεν μπορώ! Πρέπει να περάσω τα σύνορα της Φαντασίας.
- Χαχαχαχαχαχαχαχαχα!!!
- Πού βρίσκεις το αστείο;
- Η Φαντασία δεν έχει σύνορα... χαχαχαχαχα...
- Δεν είναι αλήθεια! Λες ψέμματα!
- Ανόητο αγόρι, δεν ξέρεις τίποτα για τη Φαντασία. Είναι ο χώρος του μυαλού των ανθρώπων. Κάθε κομμάτι της, κάθε πλάσμα της, είναι ένα μέρος από τις ελπίδες και τα όνειρα της ανθρωπότητας. Για τούτο δεν έχει σύνορα.
- Τότε, γιατί πεθαίνει η Φαντασία;
- Επειδή οι άνθρωποι άρχισαν να χάνουν τις ελπίδες τους και να ξεχνούν τα όνειρά τους. Ετσι, το Τίποτα γίνεται πιο δυνατό...
- Τί είναι το Τίποτα;
- Είναι το κενό που απέμεινε.. είναι η απελπισία που καταστρέφει αυτόν τον κόσμο.. κι εγώ το βοηθάω σε αυτό...
- Γιατί;
- Γιατί οι άνθρωποι που δεν έχουν ελπίδες ελέγχονται ευκολότερα.. κι όποιος έχει τον έλεγχο, έχει και την Εξουσία.
- Ποιος είσαι στ' αλήθεια;
- Είμαι ο υπηρέτης της Δύναμης που κρύβεται πίσω από το Τίποτα και μ' έστειλαν να σκοτώσω τον μοναδικό που μπορούσε να σταματήσει το Τίποτα, αλλά τον έχασα στα Ελη της Θλίψης. Τον λέγαν Ατρέου.
- Αν είναι να πεθάνουμε, ας πεθάνουμε πολεμώντας! Ελα να με πολεμήσεις! Είμαι ο Ατρέου!

Το φοβερό τέρας Γκμορκ -ίσως ο ίδιος ο Φόβος- ορμά εναντίον του νεαρού πολεμιστή και σκοτώνεται από το χέρι του Ατρέου, το οπλισμένο με ένα κομμάτι αιχμηρού πετρώματος. Εξηγώντας με δικά μου λόγια, όπως το καταλαβαίνω δηλαδή, βλέπουμε ότι η εξόντωση του Φόβου είναι το πρώτο βήμα προς τη σωτηρία, το αμέσως επόμενο βέβαια μετά την εγκατάλειψη της Θλίψης, γιατί η εγκατάλειψη της Θλίψης, η έξοδος από το Ελος είναι το πραγματικό πρώτο βήμα. Η Θλίψη, ναι μεν δικαιολογημένη μετά από ένα οδυνηρό ξάφνιασμα, όπου οι άνθρωποι "χάνουν τ' αυγά και τα πασχάλια" όπως λέει η σοφή παροιμία, δεν είναι όμως μια κατάσταση που χρειάζεται να έχει μεγάλη διάρκεια γιατί τότε γίνεται Παγίδα, μια παγίδα θανατερή που καταπίνει τον άνθρωπο μαζί με τις ελπίδες και τα όνειρά του, σαν να βουλιάζουν όλα και να χάνονται στο Ελος...

Ανακεφαλαιώντας λοιπόν:
1. Θλίψη δικαιολογημένη, αλλά να έχει μικρή διάρκεια, μη μας καταπιεί κιόλας!
2. Αναγνώριση και εξόντωση του Φόβου. Χωρίς χρονοτριβή, μόλις τον αναγνωρίσουμε.. Μπαμ! στο ψαχνό.
3. Διατήρηση των ελπίδων και των ονείρων μας, να σώσουμε τη Φαντασία και ό,τι περιλαμβάνει αυτή η έννοια -δημιουργικότητα, χαρά, αλτρουϊσμός, αλληλεγγύη, φιλία, ανθρωπιά, κλπ- με κάθε τρόπο.
4. Στην ανάγκη, αν δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά πράγματα μονομιάς για τη Φαντασία, ας την ξαναβαφτίσουμε!
______________________________
ΣΗΜ.1. Το βιβλίο περιέχει πολύ πιο ενδιαφέροντα πράγματα -σκέψεις και καταστάσεις- από το φτωχό αυτό διάλογο. Διάβασέ το και θα με θυμηθείς. :)
ΣHM.2. Οσο μένει το μυαλό κολλημένο -εγκλωβισμένο καλύτερα- στα όσα μας πασάρονται από δω κι από κει, όσο ακούμε άκριτα τις λεγόμενες "ειδήσεις" και "ανακοινώσεις" των εξουσιαστών, τόσο μελαγχολούμε και τρέχουμε προς τη δική μας την καταστροφή. Κάπου διάβασα σήμερα ότι αυξήθηκαν οι εκτρώσεις και οι αυτοκτονίες. Μη χειρότερα! Να "δίνουμε" μοναχοι μας τις υπάρξεις μας τροφή στο Θηρίο; Απαπαπαπα. Δε λέει...
ΣΗΜ.3. Αν δεν μπορούμε να σατιρίσουμε την κατασταση, να κοροϊδέψουμε αυτούς που μας κοροϊδεύουν κατάφατσα ή να αυτοσαρκαστούμε για τη χλιαρή μας στάση, για την αδράνεια και την ευπιστία τόσων χρόνων αναμονής ή ακόμα να διασκεδάσουμε τους (δικαιολογημένους) φόβους μας, ε, τότε.. ας το ρίξουμε στη μελέτη, στο σινεμά, ας συναντούμε φίλους αληθινούς, της καρδιάς που λένε, να μοιραζόμαστε πληροφορίες και δημιουργικές ιδέες... Και όλα θα πάνε καλά!
ΣΗΜ.4. Το ποστ αυτό ανέβηκε, όπως και πολλά άλλα τα προηγούμενα χρόνια, επειδή δεν μου αρέσουν τα αίματα και θέλω να βλέπω τις Πρωτομαγιές να είναι αφετηρίες για μια καλύτερη ζωή και όχι τέρματα. Αρκετά έχουμε ματώσει σε αυτόν τον τόπο -στη χώρα μας αλλά και στον πλανήτη γενικά.

εξ όνυχος ο λέων, δεν σας πιστεύω πλέον!

http://www.youtube.com/watch?v=P-elOawuDh8

Οχι πως τον πίστεψα ποτέ, βέβαια, ας ακούσουν κι άλλοι όμως και ας προβληματιστούν για το ποιον ενός ανθρώπου που διατρανώνει μια μπαρούφα! με τόσο στόμφο, σιγουριά και βεβαιότητα... Αρα, η "σιγουριά" με την οποία εκφράζεται, δεν αποτελεί κανενός τύπου "εγγύηση".
_________________
ΣΗΜ. αυτή είναι η απάντηση προς κ. Παπαχελά και λοιπούς όψιμους υποστηρικτές των φασιστών.

Claude Levi Strauss - Αγρια σκέψη, κλπ

Μη σας τρομάζει ο τίτλος του βιβλίου, διαβάστε το, με μια πρόχειρη αναζήτηση βρήκα ότι κυκλοφορεί ακόμα. Το είχα διαβασει στον καιρό του, τότε που είχα την πολυτέλεια να διαθέτω το μισό περίπου απο το εισόδημά μου στην αγορά βιβλίων. Τώρα, το ξαναδιαβάζω με άλλο μάτι. Από τη μια, επειδή δεν υπάρχει σάλιο για παρόμοια ψώνια -με το ζόρι συντηρούμαι- κι από την άλλη επειδή τα τωρινά βιβλία δύσκολα καλύπτουν τις απαιτήσεις του εγκεφάλου μου -χωρίς παρεξήγηση αυτό, δεν εχω πρόθεση να προσβάλλω κανέναν ούτε να κάνω την έξυπνη, απλώς "έτσι είναι" που έλεγε κι η Λωξάντρα.

Ο σπουδαίος αυτός ανθρωπος -παρεμπιπτόντως, κάπνιζε κιόλας!- σκέφτηκε κι έγραψε ωραία πράγματα παρατηρώντας τους ανθρώπους. Τους "αγριους" και "απολίτιστους" ανθρώπους παρατηρούσε, βεβαια, αλλά μέσα απο αυτή την παρατήρηση ανακάλυψε ότι οι άνθρωποι βαθειά μέσα τους είναι ιδιοι, είτε λέγονται πολιτισμένοι, είτε απολίτιστοι. Γράφει σε κάποιο σημείο κάτι που το είχα ξεχάσει, ότι δηλαδή, «ο εθνοκεντρισμός είναι μία μόνον εκδήλωση της αδυναμίας του ανθρώπου να διακρίνει ανάμεσα στο υποκειμενικό και το αντικειμενικό επίπεδο της πραγματικότητας».

Στο βιβλίο "Θλιβεροί Τροπικοί", καθώς και στο αμέσως προηγούμενο "Φυλή και Ιστορία", ο συγγραφέας ανατρέπει την κλίμακα του εξελικτισμού, η οποία τοποθετεί τους άγριους στο κατώτερο σκαλοπάτι, τους βάρβαρους στο μεσαίο και τους πολιτισμένους ευρωπαίους στο ανώτερο. Αυτή η θεωρητική κλίμακα, που ταυτίζει όλους τους ανθρώπους του πλανήτη με τους κατοίκους της πολιτισμένης Δύσης, θεωρεί δηλαδή ότι οι άλλοι λαοί δεν είναι παρά απολίτιστοι ή υπανάπτυκτοι ευρωπαίοι, ανατρέπεται από τη σκέψη του συγγραφέα που διατυπώνει: «Οπως είναι φανερό, η θεωρία του εξελικτισμού δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια μορφή της στάσης εκείνης του Εγώ προς τους άλλους που ονομάζεται εθνοκεντρισμός και που ασφαλώς δεν είναι δείγμα πολιτισμένης συμπεριφοράς, αφού χαρακτηρίζει κυρίως τους λεγόμενους πρωτόγονους ή αγρίους».

//Ξέρουμε πράγματι ότι η έννοια της ανθρωπότητας που περιλαμβάνει, χωρίς διάκριση φυλής ή πολιτισμού, όλες τις μορφές του ανθρώπινου είδους, εμφανίστηκε πολύ αργά και είχε περιορισμένη διάδοση. Ακόμη κι εκεί που φαίνεται να έχει φτάσει στο ψηλότερο σημείο της ανάπτυξής της, δεν είναι διόλου σίγουρο -όπως αποδεικνύει η σύγχρονη ιστορία- ότι έχει ριζώσει και είναι προφυλαγμένη από τα διφορούμενα και τις επαναστροφές. Ομως, για μεγάλα τμήματα του ανθρώπινου είδους και για μια περίοδο δεκάδων χιλιετιών, η έννοια αυτή φαίνεται να είναι εντελώς ανύπαρκτη. Η ανθρωπότητα σταματά στα όρια της φυλής, της γλωσσικής ομάδας ή, καμμιά φορά, και του χωριού. Σε τέτοιο σημείο μάλιστα προχωρεί η τάση αυτή, ώστε πολλοί από τους πληθυσμούς που ονομάζουμε πρωτόγονους αυτοπροσδιορίζονται με ένα όνομα που σημαίνει τους "ανθρώπους" (ή τους "καλούς", τους "εξαιρετικούς", τους πλήρεις") υπονοώντας με αυτό τον τρόπο ότι οι άλλες φυλές, ομάδες ή χωριά, δεν μετεχουν σε αυτές τις ανθρώπινες ιδιότητες (ή ακόμα και στην ανθρώπινη φύση) αλλά αποτελούνται το πολύ πολύ από "κακούς", "πιθήκους της γης" ή "αυγά ψείρας". (...)
Με το να εξοβελίζουμε από την ανθρωπότητα εκείνους που φαίνονται οι πιο "άγριοι" ή οι πιο "βάρβαροι" εκπρόσωποί της, δεν κάνουμε τίποτε άλλο από το να δανειζόμαστε από αυτούς έναν από τους δικούς τους τυπικούς τρόπους σκέψης. Βάρβαρος είναι, πρώτα απ' όλα, όποιος πιστεύει στη βαρβαρότητα.//

«Ο άνθρωπος σκεφτόταν πάντοτε εξίσου καλά» είναι το έμβλημα του συγγραφέα, που δεν πιστεύει ότι υπάρχουν καλύτεροι και χειρότεροι λαοί, εξυπνότεροι ή πιο κουτοί, λιγότερο ή περισσότερο λογικοί. Ολοι έχουν τις δυνατότητες να μάθουν τον πολιτισμό τους, μια και ο πολιτισμός είναι κάτι τι που μαθαίνεται και δεν κληρονομιέται.

Ο Claude Levi Strauss τάραξε τα νερά της ήρεμης θάλασσας των ανθρωπιστικών επιστημών (δικός του όρος) και κατηγορήθηκε από πολλούς ως αρνητής της Ιστορίας, όταν ισχυρίστηκε ότι όχι μονάχα οι φυλές αλλά ούτε και οι κοινωνίες μπορούν να διακριθούν σε ανώτερες και κατώτερες. Η Ιστορία όμως, όπως την αντιλαμβάνονται οι λαοί της Ευρώπης, είναι βασισμένη στη σκέψη του Hegel, όπου η παραδοχή της διαρκούς, αργής αλλά σταθερής, ανόδου προς όλο και πιο λογικές -επομένως ανώτερες- μορφές κοινωνίας αποτελεί τη βάση του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού. Ο συγγραφέας δεν αρνείται την ιστορία, όπως τον ψέγουν, αλλά αρνείται την ιστορία όπως διατυπώνεται από το σχήμα του Hegel. Για τον Claude Levi Strauss η ιστορία και ο χρόνος δεν τείνουν από τη φύση τους προς την εξέλιξη και την πρόοδο, δεν οδηγούν αναγκαστικά σε καλύτερες μορφές πολιτισμού. Αλλωστε, καλύτερες από τι; Φυσικά, είναι φανερό ότι η ανθρωπότητα έχει προοδεύσει. Τί σημαίνει όμως πρόοδος; Χρειάζεται προσοχή στην κατανόηση αυτής της προόδου, επειδή είναι δύσκολο έως αδύνατο να οργανωθεί σε μια ομαλή και αδιάσπαστη συνεχεια.

Τί σημαίνει "πρωτόγονες" κοινωνίες; Σημαίνει ότι ένα τύπο ζωής σύγχρονο, αλλά διαφορετικό από τον δικό μας, τον ανάγουμε σε ένα τύπο ζωής που υποτιθεται ότι ζήσαμε κι εμείς πριν από μερικές χιλιάδες χρόνια. Ανάγουμε, δηλαδή, τις διαφορές μεταξύ των κοινωνιών που παρατηρούμε σήμερα στο χώρο, σε μια υποθετική κλίμακα που ξεδιπλώνεται στο χρόνο. Εξομοιώνουμε τις σημερινές "πρωτόγονες" κοινωνίες με τις "αρχέγονες". Είναι σωστό αυτό; Εχει νόημα; Αλλά μήπως έχει νόημα επίσης η διάκριση ανάμεσα σε "ιστορικούς" και "μη ιστορικούς" λαούς; «Δεν υπάρχουν λαοί χωρίς ιστορία», λέει ο συγγραφέας. «Ολες οι ανθρώπινες κοινωνίες έχουν ιστορία, εξίσου μακρόχρονη καθεμιά, εφόσον η ιστορία αυτή ανάγεται στις αρχές του είδους».

//Οι πρωτογονοι παράγουν λίγη τάξη με τον πολιτισμό τους. Τους ονομάζουμε σήμερα υπανάπτυκτους. Παράγουν όμως πολύ λίγη εντροπία στην κοινωνία τους. Γενικά, οι κοινωνίες αυτές βασίζονται στην ισότητα μεταξύ των μελών τους, είναι μηχανικού τύπου και διέπονται από τον κανόνα της ομοφωνίας. (...)
Αντίθετα, οι πολιτισμένοι παράγουν πολλή τάξη στον πολιτισμό τους, όπως δείχνει η εκμηχάνιση και τα μεγάλα έργα του πολιτισμού, αλλά παράγουν και πολλή εντροπία στην κοινωνία τους: κοινωνικές συγκρούσεις, πολιτικοι αγώνες, όλα αυτά τα πράγματα για τα οποία οι πρωτόγονοι έχουν λάβει προφυλακτικά μέτρα και μάλιστα με τρόπο ίσως πιο συνειδητό από όσο θα μπορούσαμε να υποθέσουμε.
Το μεγάλο πρόβλημα του πολιτισμού υπήρξε η διατήρηση της απόστασης, δηλαδή ενός διαφοροποιητικού διαστήματος. Το διάστημα αυτό είχε επιτευχθεί με τη δουλεία, κατόπιν με τη δουλοπαροικία και ύστερα με τη δημιουργία του προλεταριάτου.
Καθώς όμως οι αγώνες της εργατικής τάξης τείνουν -ως ένα σημείο- να εξισώσουν το επίπεδο, η κοινωνία μας ήταν αναγκασμένη να αναζητήσει καινούργια διαφοροποιητικά διαστήματα, όπως με την αποικιοκρατία και τη λεγόμενη ιμπεριαλιστική πολιτική. Ηταν δηλαδή αναγκασμένη να αναζητεί συνεχώς, στο πλαίσιο της ίδιας της κοινωνίας ή με την υποδούλωση κατακτημένων λαών, τη δημιουργία μιας απόστασης ανάμεσα σε μια κυρίαρχη και μια κυριαρχούμενη ομάδα. Η απόσταση όμως αυτή είναι πάντα προσωρινή.//

______________________
ΣΗΜ.1. Διαβαστε και το βιβλιο του "Θλιβεροί Τροπικοί", το βρήκα να κυκλοφορεί επίσης.
ΣΗΜ.2. Ελπίζω να ενδιαφερθείς καλέ/ή μου να διαβάσεις ένα τουλάχιστον από αυτά τα σούπερ βιβλία, που δίνουν έμμεσες ή και άμεσες απαντήσεις σε συγχρονα -αλλά και αιώνια- ερωτηματα που τριγυρίζουν στο νου και μπερδεύουν τη σκέψη. Τη δική μου σκέψη πάντως, τη ξεμπέρδεψαν αρκετά!