η φωτό ενός (ωραίου, ευσταλούς) άνδρα να σηκώνει ως τρόπαιο το καλτσάκι ενός (πνιγμένου) μωρού. Το είδα ΚΑΙ αυτό.
Και μπαίνω σε σκέψεις: άραγε, κατάλαβε τι έκανε αυτός ο άνθρωπος; για ποιο πράγμα ακριβώς περηφανεύεται; Δεν θα ήθελα νά 'μαι ούτε ψύλλος στον κόρφο του, τη στιγμή που θα έρθει ξανά το μυαλό στη θέση του. Γιατί κάποια στιγμή, δε μπορεί, κι αυτός θα σκεφτεί. Εκτός πια αν έχει απανθρωπιστεί τελείως, οπότε δεν θα μιλάμε πλέον για άνθρωπο αλλά για ένα ανδράποδο ποτισμένο με μίσος και αναλγησία. Του εύχομαι πάντως να συνέλθει.
_________________
ΣΗΜ.1. υπάρχει βέβαια και η περίπτωση να μη ταυτίζεται ο αποστολέας της εικόνας με το πρόσωπο που απεικονίζεται και ζητώ συγγνώμη απο τον εικονιζόμενο, που ίσως να είναι ένας διασώστης, αν λάβω υπόψη τον εξοπλισμό του.
ΣΗΜ.2. το φρικτό πρόβλημα όμως παραμένει: ένας απάνθρωπος (ονόματι SOTOS στο τουίτ) τολμάει να επιχαίρει με τον χαμό ενός μικρού παιδιού.
Αγορές μου, η κανονικότητα που έπεσε σε πολλές αμαρτίες,
σαν ένοιωσε την αναγκαιότητά σας, γίνηκε φορομπήχτρα και σας πασάλειψε με μειώσεις
πριν από τον εκσυγχρονισμό σας κι έλεγε οδυρόμενη: Αλλοίμονο σε μένα, γιατί μέσα μου είναι νύχτα κατασκότεινη και δίχως φεγγάρι, η μανία της ασωτείας κι ο έρωτας της αμαρτίας.
Δεχτείτε από μένα τις πηγές των δακρύων,
εσείς που ανακατεύετε με τα πετρέλαια το νερό της θάλασσας.
Λυγίστε στ' αναστενάγματα της καρδιάς μου,
εσείς που ήρθατε ουρανοκατέβατες στη γης.
Θα καταφιλήσω τα βρωμερά ποδάρια σας,
και θα τα σφουγγίσω πάλι με τα πλοκάμια της κεφαλής μου·
αυτά τα ποδάρια, που σαν η Δυστυχία κατά το δειλινό, τ' άκουσε να περπατάνε,
από το φόβο της κρύφτηκε.
Των αμαρτιών μου τα πλήθη
και των κριμάτων σας την άβυσσο, ποιος μπορεί να τα εξιχνιάση,
ψυχοβγάλτρες Αγορές μου;
Μην καταφρονέσετε τη δούλη σας,
εσείς που έχετε τ' αμέτρητα πλούτη.
Διάβασα αυτό το ποστ διάβασα και αυτό και απαντώ εδωπέρα, να θυμάμαι την απάντηση/γνώμη μου -επειδή διαρκώς.. αλλάζω!
Φυσικά και έχουν άδικο! Η κα Δημουλά δεν είναι μια τυχαία κυριούλα, είναι μια γυναίκα ακαδημαϊκός, που την χρυσοπληρώνουμε, που πολλοί τη θεωρούν ποιήτρια, που δεν δικαιολογείται να μη γνωρίζει τί σημαίνει μετανάστης, που δεν είναι δυνατό -ως ποιήτρια- να μη διαθέτει την απαιτούμενη φαντασία ώστε να συνδυάζει γεγονότα, καταστάσεις και κυβερνητικές πράξεις, όλα όσα δλδ δημιούργησαν και εξακολουθούν να γιναντώνουν το πρόβλημα της μετανάστευσης προς Ελλάδα, κλπ κλπ...
_________________
ΣΗΜ. εκτός βέβαια αν ο κος Αϊζενχάουερ έχει κάνει το θαύμα του και η άνοια έχει προχωρήσει επικίνδυνα -σεβόμαστε τους ασθενείς, αλλά όχι την ανοιακή τους γνώμη που τους γελοιοποιεί.. έτσι δεν είναι;
Σύμφωνα με μία παράδοση, οι κόρες του Δαναού, οι Δαναΐδες, καταδικάστηκαν μετά τον θάνατό τους και την κάθοδό τους στον Άδη να μεταφέρουν και να ρίχνουν αιώνια νερό σε ένα πιθάρι με τρύπες («τετρημένον πίθον») για να τιμωρηθούν δήθεν για τη δολοφονία των συζύγων τους την πρώτη νύχτα του γάμου. Αυτό έγινε στη νεότερη εποχή πολύ γνωστή έκφραση, ο «Πίθος των Δαναΐδων» ή το «γέμισμα του πίθου των Δαναΐδων», που αναφέρεται σε μια μάταιη εργασία ή κόπο χωρίς τέλος. Σε αυτό θα πρέπει να καταδικάστηκαν οι 49 από τις 50 Δαναΐδες, καθώς η μία, η Υπερμήστρα, ερωτεύθηκε τον σύζυγό της και δεν τον σκότωσε. Οι αντίστοιχες αρχαίες εκφράσεις είναι «εις τον τετρημένον πίθον αντλείν» και «άπληστος πίθος επί των πολλά εσθιόντων». Η έκφραση υπάρχει και στα γαλλικά ως «tonneau des Danaïdes».
Με την πάροδο του χρόνου η μεταφορά νερού σε τρύπιο δοχείο κατέληξε να συμβολίζει τη ματαιοπονία και ερμηνεύθηκε από τους μεταγενέστερους ως τιμωρία των αμύητων, όπως ήταν και οι Δαναΐδες, που δεν θέλησαν να «μυηθούν» στον γάμο και δολοφόνησαν τους συζύγους τους.
Πρόκειται για απαραίτητο εξάρτημα της εξάρτυσης των εξαρτημένων πολιτών του πλανήτη Πλάστη. Είναι ένα λάστιχο σε ανάλογο χρώμα με τα μαλλιά του φέροντος, φέρον ομοιόχρωμους γάντζους εκατέρωθεν, και φοριέται επιμελώς κρυπτόμενο υπό του όγκου της πλουσίας κόμης των φερόντων αυτό, λειτουργεί δε ως εξής: Γαντζώνει τα άκρα του στόματος και τανύζει αυτά έως τα ώτα, εξ ού και η έκφραση «χαμόγελο μέχρι τ' αυτιά».
Πας όστις δεν φέρει την ως άνω συσκευήν της εξαρτύσεως, συλλαμβάνεται εν τω άμα και φυλακίζεται έως ότου δεχθεί -κατόπιν ισχυράς κατηχήσεως με πολλαπλούς τρόπους- να την φοράει δια βίου.
Οι αμετανόητοι εξορίζονται.
Το χαμογέλαστρον δεν αφαιρείται ούτε εις περιπτώσεις πένθους ή άλλας ζοφεράς ψυχικάς καταστάσεις, διότι δεν αναγνωρίζονται τοιαύται καταστάσεις εκ του Συντάγματος του πλανήτου. Εις τον πλανήτην Πλάστην απαγορεύεται ο κλαυθμός και ο οδυρμός, καθώς και η απλή γκρίνια.
Προσφάτως διεγνώσθει μία τάσις αποφυγής του χαμογελάν_διαρκώς από ικανόν αριθμόν πολιτών του πλανήτου και αυτό προβληματίζει την κυβέρνησιν: Εάν εξορισθούν τόσοι πολλοί, ποιους θα εξουσιάζει; ____________________________ Η ιστοριούλα γράφτηκε σαν σχόλιο στο υπέροχο ποστ του Elias, όπου και η ανεπανάληπτη φράση «Ή θα προχωρήσουμε όλοι μαζί, ως ένα βαθμό υπεύθυνος ο καθένας για την ευτυχία του άλλου, ή θα βουλιάξουμε όλοι μαζί.»
ΠΟΥ ΖΩ; ΠΟΥ ΖΟΥΜΕ; ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΟ ΜΟΥ ΛΑΘΟΣ; ΑΠΑΝΤΗΣΕ ΜΟΥ Κοινωνικά κατακάθια κυνηγούν ανθρώπους και ο αστυνομικός στη μηχανή κοιτάζει. Τί περιμένει; Ενα φόνο ακόμα; Μια σακκούλα με άγνωστο πτώμα στα σκουπίδια;
Ακόμα λαβαίνω SPAM μηνύματα για αδυνάτισμα! Μα είναι δυνατόν! Είναι δυνατό να μην αντιλήφθηκαν οι μαρκετάδες ότι πάμε όλοι για διαγωνισμό σκελετικής ομορφιάς; Εκτός αν όλα όσα ακούμε και μαθαίνουμε περί κρίσης και πτωτικής οικονομίας και και και είναι φούμαρα και μούφες. Λέτε να γνωρίζουν κάτι τι περισσότερο οι ιθύνοντες νόες που διαφημίζουν αδυνατιστήρια; Εντυπωσιακό... Οπως και οι διαφημίσεις για περιποίηση ποδιών με ειδικά... ψαράκια, λέει, που τρώνε (μπρρρρ) τα υπολείμματα του δέρματος της πατούσας, λέει, καθώς και διαφημίσεις για πρόσθετα νύχια στιλ βαμπίρ (ξαναμπρρρρ) και κομμωτήρια και μασάζ αναζωογονητικά και και και... Μη τυχόν μείνει ολίγον κωλαράκι και κάνα παχάκι πάνω στα κόκκαλα, να συντομεύεται η σκελετοποίηση, βρε παιδί μου! Μήπως ζω σε άλλο πλανήτη ή μήπως προσπαθούν με αυτό τον τρόπο να μας ξεπαραδιάσουν εντελώς, μέχρι τελευταίας δεκάρας; ε; Να κάνουμε και... ωραίο λείψανο!!!
Παρουσιάζω τέσσερα θέματα μαζί, με τη σειρά που τα σκέφτηκα. Και τα τέσσερα απασχολούν την διαρκή επικαιρότητα -αν υπάρχει αυτός ο όρος- καθώς ενδιαφέρουν διάφορες και διαφορετικές πληθυσμιακές ομάδες του πλανήτη. Κράτησε την αναπνοή σου όσο διαβάζεις αυτο το ποστ. Στο τέλος, μπορείς να ξεσπάσεις σε ηχηρά γέλια ή να πλαντάξεις στο κλάμα. Ο,τι και να κάνεις, αποκλείεται να απαλλαγείς από την αναμνησή του!
1. Οταν η οικολογία διαστρέφεται...
...με την καλλιέργεια και παραγωγή βιοκαυσίμων, δηλαδή αγροτικών προϊόντων προορισμένων για την παραγωγή ουσιών προς παραγωγή ενέργειας, κάτι δηλαδή που καίγεται αντί για πετρέλαιο ή βενζίνη και με αυτό τροφοδοτούνται κινητήρες αυτοκινήτων, κλπ. Τα αγροτικά αυτά προϊόντα δεν τρώγονται, ούτε μπορεί να χρησιμοποιηθούν για ο,τιδήποτε άλλο εκτός από καύσιμα. Ηδη, έχουν δεσμευτεί σε πολλές χώρες του πλανήτη περιοχές ολόκληρες όπου οι κάτοικοι καλλιεργούν αυτά τα παράξενα στέρφα φυτά, τα προορισμένα για την καταστροφή τους. Η Κορέα (δεν θυμάμαι ακριβώς ποιά απο τις δυο) έχει μισθώσει πάνω απο το μισό γόνιμο και καλλιεργήσιμο έδαφος της Μαδαγασκάρης μαζί με τους ντόπιους καλλιεργητές -δούλους, εννοείται- με προορισμό την καλλιέργεια φυτών που χρησιμοποιούνται για βιοκαύσιμα. Το ίδιο συμβαίνει και αλλού, στην Ινδία π.χ., ψάξτε το μόνοι σας, ίσως να βρείτε και χειρότερες περιπτώσεις. Γενικά, παρατηρείται το φαινόμενο, χώρες φτωχές που η αγροτική παραγωγή τους δεν επαρκεί για τη διατροφή του πληθυσμού τους, να αναγκάζονται για οικονομικούς λόγους να νοικιάζουν (όχι να ξεπουλάνε, αλλίμονο!) εδάφη και πολίτες σε πλούσιες πολυεθνικές για να κερδίσουν (πόσα, άραγε;) χρήματα, με τα οποία θα αγοράσουν (πόσα, άραγε;) τρόφιμα από τις ίδιες ή άλλες πολυεθνικές! Είναι να μη τρελλαίνεσαι;
Δεν άντεξα στον πειρασμό να μεταφέρω το άρθρο του Γιώργου Λαζόγκα* αυτούσιο. Χαρείτε το κείμενο και κλάψτε μαζί μου για την κατάντια:
Με τον εμφανή κίνδυνο να θεωρηθώ συνομωσιολόγος, θα ήθελα να μοιραστώ την ανησυχία μου για ένα ξεχαρβάλωμα της Παιδείας τουλάχιστον ως προς τον Πολιτισμό που με αφορά.
Από τον Ιούνιο του 2010 έχει τεθεί θέμα για τις συμβάσεις μοντέλων στη Σχολή Καλών Τεχνών. Ως σήμερα –στον εκσυγχρονισμένο κόσμο- τα μοντέλα επιλέγονται από τον διδάσκοντα καθηγητή με γνώμονα η εικόνα τους να υπηρετεί την ταυτότητα και τους στόχους της σπουδής και του μαθήματος. Υποθέτω ύστερα από όραμα που είδε κάποιος κυβερνητικός σκέφτονται πολύ σοβαρά την «εξυγίανση» του τομέα με την υπαγωγή της πρόσληψης στο ΑΣΕΠ! Σύμφωνα μ' αυτή τη λογική προηγούνται σε προσλήψεις οι πολύτεκνες μητέρες, ακολουθούν οι πολυκαιρισμένες άνεργες και οι οικονομικά ασθενέστερες, κλπ.
Η Σχολή ήδη συμπλήρωσε εξάμηνο υπολειτουργίας, αφού μέχρι στιγμής δεν έχουν αποφασίσει τα τρία υπουργεία που εμπλέκονται, Παιδείας, Οικονομίας, Εσωτερικών. Εδώ παπάς, εκεί παπάς το ποιος αποφασίζει για ένα θέμα λυμένο, εδώ και έναν αιώνα που αφορά αποκλειστικά στα εργαστήρια και τα κριτήρια μπαίνουν από καθηγητές και τη διεύθυνση της Σχολής. Εκτός αν ελλείψει απασχόλησης αναρμόδιων στα τρία υπουργεία θέλουν να αναλάβουν αυτό το ρόλο και να παίξουν το «γιατρό»: Περάστε, γδυθείτε, δεν προσλαμβάνεστε, οι επόμενοι.
Δεν είναι λίγα τα κυβερνητικά στελέχη που επιδεικνύουν ως πιστοποιητικό... σοσιαλιστικής παιδείας τη λογική της «κύριας πλευράς» και του «πρωτεύοντος», και δεν... προλαβαίνουν να λύσουν ένα ΗΔΗ λυμένο θέμα γιατί πάντα προηγείται κάποιο άλλο. Πώς το μυαλό μου να μην πάει... στο πονηρό;
Στην ΑΣΚΤ δεν ανάβει επαρκώς καλοριφέρ, αδυνατούμε να βάψουμε τους τοίχους – νομίζεις πως βρίσκεσαι σε υπόγειο φρενοκομείου ξένου σε κάθε είδους πολιτισμό (ακόμη και οι εκπρόσωποι των φοιτητών συμφώνησαν στο ασβέστωμα) και οι αρμόδιοι... συσκέπτονται για τα μοντέλα.
Σ' αυτό το περιβάλλον ό,τι και να προτείνεις γίνεται απαγορευτικό και ήδη ματαιωμένο.
Την μαγική εικόνα συμπλήρωσε σχετικά πρόσφατη έρευνα της εφημερίδα «Το ΒΗΜΑ» όπου διαπίστωνε πως το 93% δεν αναγνωρίζει τον υπουργό Πολιτισμού, ποσοστό που όπως θυμάμαι αναγνώριζε την αείμνηστη Μελίνα. Αλλά δεν σήμαινε τίποτα αυτή η αναγνωρησιμότητα. Μήπως τότε παρήγαμε έργο πολιτισμού ή υπήρχε μια διαφορετική σχέση του κόσμου ή των υπουργείων με τις Τέχνες; Σε καμία των περιπτώσεων. Άλλο μαζική κουλτούρα και άλλο Τέχνη ας το πληροφορηθούν οι ερευνητές δημοσκοπήσεων υψηλής τηλεθέασης και να μην μας πρήζουν με αβασάνιστα και μπουρδολόγα συμπεράσματα.
Λίγο αυτοί, λίγο τα υπουργεία, λίγο οι γραφειοκράτες, με κάνουν να πιστεύω πως είναι –πιθανόν εν αγνοία τους- να οδηγούμεθα σε ξεχαρβάλωμα καθώς μέσα σ' αυτή τη σχιζοφρένεια το Παιδείας ζητά και ντοκτορά από τους διδάσκοντες καλλιτέχνες.
______________________ * Ο ζωγράφος Γιώργος Λαζόγκας είναι Καθηγητής της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας.
Η παρανοια παντως εχει χτυπησει κοκκινο.. χτες το βράδυ ειδα (μετα απο αρκετες μερες) ειδησεις στη ΝΕΤ, οπου άκουσα την απεγνωσμενη δηλωση που έκανε ο πρωθυπουργός απευθυνόμενος προς τους ελληνες πολιτες εναντιον του Συριζα οτι περιθωριοιποιείται απο αυτον.. τι να πεις.. Μυστηρια πραγματα συμβαινουν. Τί να σημαίνει άραγε αυτή η παράξενη (τουλάχιστον) δήλωση/έκκληση;
δεν έχω να γράψω κάτι συνταρακτικό εκτός από το ότι έχασα κάθε όρεξη να γράφω εδώ μέσα και τι να πρωτογράψω και ποιος να πρωτοδιαβάσει αφού ούτε'γώ διαβάζω πια τα γραφόμενά μου έπηξα στις ανοησίες και τις βλακείες μπούχτισα η αντοχή τέλειωσε το ίδιο και η ανοχή και δεν εννοώ το παράλογο που ξεπέρασε πια τη φαντασία εμφανιζόμενο σαν λογικό ούτε την παράνοια που κυριαρχεί ούτε τις αντιφάσεις εννοώ τη βλακεία και την κακομοιριά που έχουν γιγαντωθεί έχουν γίνει τεράστιες σε ύψος και περίμετρο εννοώ το μίσος που τρέχει γύρω μας και δεν το βλέπουμε εννοώ την απανθρωπιά που βγήκε χαρωπή από την κρυψώνα της να φτύσει στην τούκα και τώρα που τέλειωσαν τα παιχνίδια χώστε τα κεφάλια μέσα και μη τρώτε θα παχύνετε μη καπνίζετε θα πεθάνετε ρεμάλια η ζωή στέκεται και κοιτάζει παραξενεμένη που σας χαρίστηκε αλλά αρνείστε να τη ζήσετε η εργασία έγινε αυτοσκοπός η παιδεία την άραξε και σιωπά και η σιωπή βασιλεύει μαζί με τον τρόμο τι θα πει ο γείτονας αν θα κλάσει ο εκπρόσωπος των φασιστών και σε ποια εκπομπή είναι προσκεκλημένος αμ αν τον καλείς κυρά μου όχι μόνο θα κλάνει στην εκπομπή σου αλλά θα χέζει και τα μικρόφωνα εκτός γυρίσματος φυσικά α όλα κι όλα είναι πολιτικώς ορθός γραββατωμένος και comme il faut η βράκα μεν είναι καθαρή αν και ζέχνει αλλά το σκατό βγαίνει από το στόμα και στη ποντικοπαγίδα όλο και περισσότερα ποντίκια χωράνε στριμωχτά είναι η αλήθεια και οι άνθρωποι νομίζουν ότι αυτοί δεν είναι ποντίκια και δεν θα γίνουν ποτέ ποντίκια κούνια που τους κούναγε ο φασισμός δεν ανθίζει χωρίς ποντίκια χωρίς ύπουλα ποντίκια που τρέχουν να κρυφτούν χωρίς φοβισμένα ποντίκια και ποντίκια με κομμένες τις ποντικοουρές τους ανεγκέφαλα ποντίκια καλά τα έλεγες κύριε Οργουελ αλλά ποιος σε άκουσε ή μάλλον σε άκουσαν και σε ξεπατίκωσαν εκείνοι προς τους οποίους δεν απευθυνόσουν ή μήπως απευθυνόσουν αποκλειστικά σε κείνους;
Αυτός είναι ο αιώνας που διάγουμε. Στην αρχή, δειλά δειλά, αλλά τωρα που κλείνει η πρώτη δεκαετία, δείχνει θρασύτατα κατά πού το πάει. Προς την πλήρη ανατροπή των πάντων. Εξηγω:
Τι είχαμε και τι χασαμε και τι έχουμε και τι μας βρήκε
1.πριν. Ειχαμε εκλεγμενους πολιτικους διαχειριστες της εξουσιας 1.μετα. Εχουμε διορισμενους γραφειοκρατες (Κομισσιον, ΔΝΤ, ΕΚΤ, κλπ) να δίνουν εντολες στους πολιτικους
σχολιο 1: Σήμερα, πληρώνει ο φτωχός απο το υστέρημά του τους διορισμένους ηγέτες, που είναι άγνωστο ΠΟΙΟΣ τους διορίζει και Πώς διορίζονται, οπότε δεν εχουν κανενα ενδοιασμό να πράττουν όσα πράττουν -για το καλό τους. Το ζητούμενο είναι να βρεθεί (και μάλιστα σύντομα!) απο τους λαούς της Ε.Ε. τρόπος απόλυσής τους. Διορισμοί τελος κύριοι. Πάπαλα. Ετελείωσε.
σχόλιο 2. Απορώ πώς δεν καταλαβαίνουν οι κ.κ. διορισμένοι ότι δεν εχουν να κερδισουν τπτ στραγγίζοντας το μεδούλι των ευρωπαίων πολιτών. Ωραια, θα αποκτησει ο πλανητης μερικες εκατονταδες πάμπλουτους ακομα.. αλλά.. τί θα το κανουν το χρημα οταν θα μενει ακινητο στα σεντουκια τους;
2.πριν. Είχαμε Σύνταγμα και Νομους 2.μετα. Εχουμε Εντολες απο τη Κομισσιον, το ΔΝΤ, την ΕΚΤ, και συνταγμα κουρελοχαρτο
σχόλιο 1: Τουλάχιστον σε αυτό τον τομέα περίμενα κάτι καλύτερο απο τον Γ.Α.Π., δεδομένου ότι ο παπούς του (όπου αναφέρεται συχνότατα) είχε βάλει στόχο το 5% του ΑΕΠ για την Παιδεία, είχε εκλεγεί με αυτή την εξαγγελία σημαία και είχε πετύχει πολλά, αλλά όχι αρκετά, καθώς φαίνεται σήμερα.
σχόλιο 2. Είναι οξύμωρο να πληρώνουν οι σπουδαστές εκείνους που θα τους προσλάβουν, για γνώσεις που θα χρησιμέψουν στους μελλοντικους εργοδοτες τους. Δεν είναι; Κάπως έτσι στο περιπου: «Σε πληρώνω για να μάθω κάτι που θα χρησιμέψει σε σένα και θα λάβω ανταποδοτικό μισθό κατά τα γούστα σου και όχι κατά τις ανάγκες μου και την αξιοπρεπή διαβίωσή μου»
Γενικο σχόλιο: Δεν μπορώ να καταλαβω τι ακριβως συμβαινει. Αυτη η Ενωμενη Ευρωπη δεν μοιαζει καθολου με την Ευρωπη που οραματιζόντουσαν οι λαοί της, ίσως και οι κυβερνησεις των λαων της. Αυτη η Ενωμενη Ευρωπη ειναι μια καρικατούρα, ένα κατασκευασμένο ηλίθιο ρομπότ, ένα μισαλλόδοξο ζόμπι, που γύρευε απο ποιο νεκροταφειο εμφανιστηκε! _____________________ Θα ηθελα να γραψω και αλλα και άλλα πολλα, αλλα ΔΕΝ. Θα ηθελα να γραψω για τη μοιρα της χωρας μου να παιζει ρολο πειραματόζωου, οπως με τις βομβες ναπαλμ, τη δικτατορια των συντ/χών, κλπ, σήμερα με την πρώτη βάρβαρη εκδήλωση οικονομικού πολέμου, αλλά ΔΕΝ. Θα ήθελα να γράψω ότι μας βρήκαν μικρούς, χαζούληδες, βολικούς και δουλικούς και μας δουλεύουν, αλλά ΔΕΝ. Θα ήθελα να γράψω ότι αυτη η Ευρωπη που προέκυψε τώρα, ήταν απο την αρχή σχεδιασμένη να προκύψει έτσι ακριβώς, μόνο που εμείς κοιμόμαστε και ονειρευόμαστε και μας άφηναν στη πλάνη μας επειδή συνέφερε τους αρχιλήσταρχους να νομίζουμε "Ευρώπες των λαών" και κοκκινοπράσινα άλογα, αλλά ΔΕΝ. (σε επομενη φαση, ισως)
Αυτό που δεν θα μου γλιτώσει και θα το γράψω είναι: ΞΥΠΝΑΤΕ ΑΔΕΡΦΙΑΑΑΑΑΑΑΑΑ
- Πόσο μακριά είναι το χωριό μπάρμπα;
- Δυο τσιγάρα δρόμο.
Υποθέσαμε ότι θά'ταν κανα τέταρτο της ώρας, άντε είκοσι λεπτά, άντε το πολύ κάνα μισάωρο, αλλά το χωριό απείχε πάνω από δυο ώρες περπάτημα. Πάνω στο μουλάρι καθισμένος ο Γιάννης με το στραμπουληγμένο πόδι, το σκοινί το κράταγα εγώ επειδή σε μένα είχε εμπιστευτεί το ζωντανό η κυρά του και μου είχε δώσει οδηγίες πώς να του κραίνω μην αγριέψει, πίσω ακολουθούσαν οι δυο άλλοι συμφοιτητές.
- Πολύ αραιά τα καπνίζει τα τσιγάρα του ο μπάρμπας, είπε ο Γιάννης όταν πέρασε το πρώτο ημίωρο και δεν φαινόταν ούτε καπνός από χωριό, εκεί πάνω στις ερημιές της παραμεθορίου.
- Τι σε νοιάζει εσένα; Σάμπως περπατάς; Σαν μπέης έχεις κάτσει πάνω στο μουλάρι, τι να πούμε κι εμείς; είπε ένας εκ των δύο ακολούθων του μπέη, ο πιο ευαισθητούλης Κωστής.
- Για σας το λέω... μουρμούρισε ο Γιάννης.
Περπατούσαμε στη λασπουριά, σχεδόν αμίλητοι, χωρίς τα γέλια και τα πειράγματα των περασμένων ημερών. Οι γαλότσες βαριές, τίναζαν λάσπη στο κάθε βήμα. Ο πιο ευαίσθητος Κωστής φόραγε σκαρπίνια. Τις πρώτες μέρες τα πρόσεχε σαν και τί, όλο τα καθάριζε και τα ξελάσπωνε κάθε πέντε βήματα, αλλά μετά το πήρε απόφαση και πλατσούριζε πιο πολύ κι από μας τους υπόλοιπους. Εκανε σαν το άτακτο παιδάκι που ξέφυγε από την προσοχή της μαμάς του.
- Να το χωριό! είπα μόλις ξεχώρισαν μακριά, στον απέναντι λοφίσκο, ανάμεσα σε συννεφένιους καπνούς, μερικές γκρίζες πέτρινες στέγες.
- Ναι, αυτό θά'ναι! αλλά είναι μακριά ακόμα...
- Να ρωτήσουμε το παιδί.
Στο δρόμο, που ο θεός να τον κάνει δρόμο, φάνηκε νά'ρχεται ένα παιδί πάνω σε ένα άλογο. Το ρωτήσαμε και είπε ότι «όχι, δεν είναι αυτό το χωριό που ζητάτε, σε ένα τσιγάρο δρόμο θα πρέπει να κόψετε αριστερά», ο Γιάννης ρώτησε πόσο βαστάει ένα τσιγάρο στα μέρη του, είπε «δεν έχω ρολόι πατριώτη» και χάθηκε καλπάζοντας.
Δεν χρονομέτρησα σε πόση ώρα πέσαμε στου δρόμου τη διχάλα, πάντως στρίψαμε κατά τις οδηγίες. Κάτι στέγες κεραμιδένιες φάνηκαν χαμηλά μπροστά μας.
- Επιτέλους! ανέκραξε ο μέχρι εκείνη τη στιγμή αμίλητος Νίκος, ο κρητικός που τό'παιζε σκληροτράχηλος και κουβάλαγε το σακκίδιο στην πλάτη. Δεν ήθελε να το φορτώσει στο μουλάρι, όπως είχαμε κάνει εμείς, γιατί «εδώ μεσα έχω το ημερολόγιό μου», όπως είχε πει.
- Ναι, αυτο θα είναι.. μακάρι να είναι αυτό! φώναξε ο Κωστής πηδώντας άγαρμπα μεσα σε μια λακκούβα και τινάζοντας μπόλικα νερά.
Το μουλάρι τρόμαξε και, παρά τα "ότch ότch" που του απηύθηνα με καθησυχαστική φωνή κατά τις οδηγίες της κυράς του, πέταξε κάτω το Γιάννη που στραμπούληξε και το άλλο πόδι, και όρμησε τρέχοντας σαν τρελλό μαζί με τα σακκίδια προς το άγνωστο. Σηκώσαμε τον πολλαπλώς τραυματία με προσοχή, τον ξελασπώσαμε όσο γινόταν και, βαστώντας τον προσεχτικά οι άλλοι δυο από τις μασχάλες, προχωρούσαμε πλέον σαν τον κάβουρα προς την κατηφόρα μέχρι που φάνηκε ξανά το παιδί με το άλογο σαν από μηχανής θεός.
- Τι έγινε πατριώτες; ρώτησε, απαντήσαμε τα περί φυγής εν εξάλλω του ζωντανού, μας είπε «μην ανησυχείτε, περιμένετε εκεί που είστε» και σε λίγα λεπτά γύρισε θριαμβευτικά σέρνοντας το μουλάρι πίσω από το άλογό του.
Ξαναφορτώσαμε το Γιάννη που βογγούσε πάνω στο ζώο και κινήσαμε προς το στόχο μας. Μισό τσιγάρο δρόμος απόμενε, τί στο καλό, κάποτε θα φτάναμε! Και φτάσαμε.
Νεστόριο Καστοριάς, πριν από πολλά πολλά χρόνια. Ενας φούρνος που από πάνω είχε Χάνι. Με δυο δωμάτια κι ένα φαρδύ διάδρομο με τέσσερα κρεββάτια σκεπασμένα με χοντρές βελέντζες. Το ένα δωμάτιο το είχε ο δάσκαλος. Ηρθε η χανιτζού και απεφάνθη «τα πιδιά στού δουμάτιου κι του κουρίτσ' στου διάδρουμου», εγώ εξανέστην κι έβαλε ένα απο τα κρεββάτια του διαδρόμου στο δεύτερο δωμάτιο. Ισα που χώραγε, σκέπαζε και το τζάκι και θα ψοφάγαμε στο κρύο, αλλά "ανάγκα και θεοί πείθονται". Κανείς δε μπορεί να τά'χει όλα σε αυτή την παλιοζωή.
Το φαγητό ήταν εξαιρετικό, μοσχαράκι ντόπιο, ραγού μαγειρεμένο στη γάστρα. Κάναμε τη βόλτα μας και είδαμε πινακίδες μικρές σε κολώνες και σε δέντρα να διαφημίζουν τη βραδινή εκδήλωση «ΣΗΜΕΡΑ ΣΑΒΒΑΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟ ΜΑΓΑΖΙ ΤΟΥ ΤΑΚΗ» και είπαμε να πάμε να δούμε. Και πήγαμε και είδαμε και ακούσαμε. Δεν έπεφτε καρφίτσα. Ολο το χωριό παρόν. Καθήσαμε, τιμής ένεκεν, στο τραπέζι του γραμματέα της κοινότητας. Κοψίδια κοψίδια κοψίδια και τσίπουρο, αλλά τότε δεν έπινα -ούτε κάπνιζα- ήμουν καλό κορίτσι. Τα όργανα βαρούσαν γερά, βαλσάκια και ταγκά με κλαρίνα και βιολιά. Σηκώθηκαν μερικές κυρίες με δαντελωτούς γιακάδες και βαρύτιμα σκουλαρίκια και χόρεψαν με τους συζύγους -τι χορός, ένα περα-δώθε ήταν, ένα σκαμπανέβασμα πάνω σε ψηλοτάκουνα όπου ισορροπούσαν βαριά σώματα ποτισμένα με βαριά αρώματα και οι καπετάνιοι να συγκρατούν τις γαλέρες μη ντεραπάρουν. Τελοσπάντων, σε λίγο άλλαξε το σκηνικό, τα κλαρίνα και τα βιολιά βρήκαν το δρόμο τους, ένας φαντάρος -ο Σελίμ απο την Ξάνθη, ένα πανύψηλο παληκάρι- σηκώθηκε και χόρεψε ένα χορό που δεν λέει να ξεκολλήσει από τη μνήμη μου και αν υπάρξει ποτέ ένας αποκρυπτογραφητής εγκεφάλων θα μπορέσω να τον μοιραστώ ευχαρίστως. Ολοι φωνάζαν «ζήτω ο τούρκος» και «ένα τσιπουρο στον τούρκο» κι από τα πολλά κεράσματα το παληκάρι θά'γινε ντέφι. Παραπάταγε όταν σηκωθήκαμε να φύγουμε, «γιατί φεύγετε;» ρώτησε ο κ. γραμματέας «πρέπει να σηκωθούμε πολύ νωρίς το πρωί» απαντήσαμε «μα γιατί; αύριο είναι Κυριακή» επέμενε και του εξηγήσαμε ότι πρέπει να τελειώσουμε τη δουλειά μας και να φύγουμε γιατί μας περιμένει ο κύριος καθηγητής και δεν επέμενε άλλο. Πώς να του εξηγούσαμε ότι δεν αντέχαμε το πολιτιστικό σοκ;
Πίσω στο Χάνι λοιπόν, όπου βρήκαμε το ένα από τα κρεββάτια του διαδρόμου φουσκωμένο να σκάει στο κλάμμα. Κάποιος βρισκόταν κάτω από τις βελέντζες. Ο πιο θαρραλέος -ο κρητικός, φυσικά- πλησίασε και σήκωσε λίγο τα σκεπάσματα. Από κάτω φάνηκε να ξεπροβάλλει ένα αγορίστικο μουτρο αναψοκοκκινισμένο, ξανθόμαλλο με ανοιχτογάλανα μάτια που είχαν γίνει κόκκινα από το κλάμμα. Τα αγόρια τον περικύκλωσαν, κάθισαν στις βελέντζες, άκουγαν την ιστορία του και τον παρηγορούσαν. Μπηκα στο δωμάτιο να προλάβω να ξεντυθώ να πέσω για ύπνο. Κοιμήθηκα αμέσως σαν ξερή, «η μέρα είχε πολλές συγκινήσεις που με είχαν κουράσει», όπως θα έγραφε σύγχρονη μυθιστοριογράφος του συρμού.
Το άλλο πρωί έμαθα τα καθέκαστα για τον κλαψιάρη νεαρό. Είχε έρθει, λέει, από το χωριό του, λέει, για να παντρευτεί, λέει, αλλά βρήκε την κοπέλλα που θα παντρευόταν, λέει, να έχει παντρευτεί έναν άλλον, λέει, την περασμένη Κυριακή και έτσι, λέει, θα πήγαινε να παρουσιαστεί φαντάρος χωρίς να παντρευτεί, λέει. Ηταν βοσκός, μόλις δεκαοχτώ χρονών, δυο χρόνια μικρότερος από μας. Τον ρώτησαν «γιατί θες να παντρευτείς τόσο μικρός; την αγαπούσες; γιατί κλαίς;» και απάντησε «για να φυλάει τα πρόβατα όσο λείψω στο στρατό, όχι, δεν την ξέρω καν, ο κουμπάρος μου τη βρήκε, κλαίω που με γέλασε ο κουμπάρος και τώρα δεν προλαβαίνω να βρω άλλη» κι έτσι έμαθα μια νέα παράμετρο των ανθρώπινων σχέσων, πολύ μακριά από τα ρομαντικά μυθιστορήματα που γνώριζα ίσαμε τότε.
Στο επόμενο χωριό ξέχασα τη φωτογραφική μου μηχανή στο σπιτι του παπά του χωριού, αλλά αυτή είναι άλλη ιστορία, όπως άλλη ιστορία είναι και εκείνη όπου φιλοξενηθήκαμε στο σπίτι του ντόπιου ΤΕΑτζή με ντουφέκια κρεμασμένα πάνω από τα κεφαλάρια των κρεββατιών των στρωμμένων με λινά γαλάζια υπέροχα σεντόνια.
______________________
ΣΗΜ.1. σε συνέχεια του ακριβώς προηγούμενου ποστ περί αριθμητικών πράξεων. Διαίρεσις επετεύχθη. Στοπ.Τσιγάρο στοπ. Στοπ.
ΣΗΜ.2. ακούστε και το παλιό σατιρικό τραγουδάκι μου για το θέμα:
______________________
UPDATE: Εγραφα περισυ, Πέμπτη, 9 Ιουλίου 2009 στο ποστ Ενας ακαταλαβίστικος Νόμος για να μη γράψω "βλακώδης" «Να ξέρει τι να κάνει ο μικροεπαγγελματίας...» και σήμερα δίνεται η απάντηση στο πιάτο: νά τι να κάνει: ΝΑ ΚΛΕΙΣΕΙ!
Καλό και ανέφελο Φθινόπωρο εύχομαι. Μόνο συννεφάκια καπνού επιτρέπονται. :)
- Τι κανει ο Κυβισμός; - Καλά, ευχαριστώ, κοιμάται τώρα. - Θα ήθελα να τον ρωτήσω κάτι. - Ας μη τον ξυπνήσουμε... - Και πώς θα μάθω... - Τί; Τί ακριβώς θέλεις να μάθεις; - Πόσα κυβικά Χαράς παράγει μια Ψυχή.
Να μπορούσα Ν' αντλούσα Κουβάδες Χαράς
- Αυτό μόνο; - Και κάτι ακόμα, λίγο πιο σύνθετο. - Δηλαδή; - Πόσο σύντομα αναπληρώνεται η απώλεια Χαράς, ή μάλλον ποιος είναι ο ρυθμός αναπλήρωσης της Χαράς που αποδίδει στο περιβάλλον της μια Ψυχή; - Α, αυτό είναι εύκολο, μπορώ να το υπολογίσω με βεβαιότητα: Αν η Χαρά αντλείται με κουβάδες, η αναπλήρωση γίνεται με καταρράκτες και μάλιστα ταυτόχρονα, ώστε πάντα να ξεχειλίζει. _____________________________ εικονα απο εδω: www.mysteliospaths.blogspot.com/
Ο διαχημιστής αυτός ήταν υπέρογκος επειδή διαχείμαζε σε σπήλαια αρμούδων και ήταν υποδρεωμένος να κάνει χρήση άφθονης γδούνας. Ετρωγε μπόλικο μέλι, τόσο που έβαζε και στη σαχλάτα. Ετρωγε και μακαδρόνια κάπου κάπου, όταν πέρναγε από οικοβρομές και τον έβαζε στο μάτι του κυκλώνα κάνας εργάμης. Με κιμά, οπωσδήποτε, και με σάλτσα ναποβλητάνα ή μαγέρα, άμα λάχαινε. Αμα λάχαινε, έτρωγε και λαγανάκια Βρυχελών με μαγκωνέζα από πάνω. Από κάτω έβραζε λίγο σαχλαμάκι εν τούτω νίκας. Με αυτο τον τρόπο είχε γίνει υπέρογκος, αλλά είχε βγάλει στόκο να λεπτύνει. Μόλις θα έκοβε το τσιγδάρο, ήταν σίγμουρος ότι θα το πετύχαινε. Ελα όμως που δεν έβρισκε πίπα για να το κόψει, διότι, ως γνωστόν, με πίπες κόβονται τα τσιγδάρα. Οσο πίπες είναι και αυτά που γράφονται από τη μύρα. Ο,τι γράφει στο τεντζέρι της, δεν ξεγράφει. Μόνο άμα καίγεται το τεντζέρι και πιάνουν φωτιά τα κάρδουνα, μόνο τότε κάτι μπορεί να γδίνει. Αμέ! «Και τώρα ελάτε με το γουρλομανδύα!» φωνάζει ο διαχημιστής, αλλά ποιος τον ακούει...
Χτες το βραδάκι, μιλούσα με ένα ταξιτζή, που είχε την απορία γιατί άραγε δεν φορολογούνται οι έλληνες εφοπλιστές και οι μεγάλες εταιρείες που δρουν έξω απο τη χώρα μας, απαντούσα ότι αποκλείεται να μη φορολογούνται και πώς είναι τόσο σίγουρος γι αυτά που λέει, απαντούσε ότι είναι σίγουρος επειδή έχει δει τα πράγματα "από τα μέσα", έχει εργαστεί δηλαδή σε τέτοιες επιχειρήσεις, ήταν και παλιός ναυτικός... Και τον πίστεψα.
Πριν λίγο, έπεσα στο καινούργιο κείμενο του Δ. Λιβιεράτου στο blog Αφορμή, με τίτλο "Πώς το σύστημα, με την ευγενική χορηγία και της Αριστεράς, έχει μετατρέψει έναν δυναμικό καπιταλισμό σε... αόρατο", που γράφει τόσα κι άλλα τόσα από αυτά που έλεγε ο ταξιτζής και το μεταφέρω και εδώ (χωρίς τις εικόνες) για ενημέρωση και συζήτηση:
Σ' ένα κόσμο που το 2009 είχε πληθυσμό 6.768.167.712 κατοίκους, η Ελλάδα των 11.260.000 κατοίκων αποτελούσε το 0,166% του πλανήτη. Ωστόσο, ο ελληνικός καπιταλισμός κατέχει την 22η θέση στον κόσμο στη λίστα των πιο πλούσιων χωρών.
Ας δούμε πώς εξειδικεύεται αυτό σε μερικά βασικά χαρακτηριστικά του, που αποτελούν τους πυλώνες της δυναμικής του:
1. Μέχρι το 2009 ήταν πρώτος στον παγκόσμιο εμπορικό στόλο. Το 2010 έγινε δεύτερος, κατέχοντας το 14,8% του συνόλου της παγκόσμιας εμπορικής ναυτιλίας. Ο ελληνόκτητος εμπορικός στόλος αποτελείται από 2.974 πλοία συνολικής χωρητικότητας 175.540.000 τόνων. Όμως, αν συνυπολογιστεί ότι ελέγχουν και το στόλο άλλων, μικρότερων πλοιοκτητών, φτάνουμε στο 20% περίπου του παγκόσμιου στόλου! Ο υπό ελληνική σημαία στόλος είναι πέμπτη δύναμη στον κόσμο (αυτό σημαίνει ότι πολλά ελληνόκτητα πλοία ταξιδεύουν με ξένη σημαία – τους συμφέρει καλύτερα) και πρώτος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κατέχοντας το 39,7% του συνόλου.
Μέχρι το τέλος του 2009 οι Έλληνες εφοπλιστές (μια συμπαγής ομάδα περίπου 400 πλοιοκτητών) είχαν παραγγείλει τη ναυπήγηση 748 νέων πλοίων, χωρητικότητας 64,9 εκατ. τόνων, κυρίως στα ναυπηγεία της Νότιας Κορέας και της Κίνας.
Οι εγκατεστημένες στην Ελλάδα περίπου 1.300 ναυτικές επιχειρήσεις απασχολούν πάνω από 12.000 υπαλλήλους. Το ξένο συνάλλαγμα από ναυτιλιακές υπηρεσίες το 2009 ήταν 13,552 δισ. ευρώ, έναντι 19,188 δισ. ευρώ το 2008 – η πτώση οφείλεται σε μείωση του όγκου του παγκόσμιου εμπορίου και σε μεγάλη πτώση των τιμών των ναύλων. Το συνάλλαγμα αυτό αντιστοιχεί στο 5,6% του ΑΕΠ!
Οι Έλληνες εφοπλιστές συνήθως αποφεύγουν τη δημοσιότητα – εξάλλου δεν υποχρεούνται καν να δημοσιεύουν ισολογισμούς, ενώ έχουν 57 φοροαπαλλαγές και η συνειοσφορά τους στη φορολογία είναι μικρότερη και από των μεταναστών! Όμως, είναι επιχειρηματικά παρόντος, με εμφανή τη συμμετοχή τους σε τουριστικές εγκαταστάσεις, ναυτικές συγκοινωνίες εσωτερικού και εξωτερικού, αεροπορία, τράπεζες και άλλους τομείς όπου η συμμετοχή τους είναι λιγότερο -ή και καθόλου- γνωστή.
2. Έχει ένα δυναμικά αναπτυσσόμενο και επεκτατικό στο εξωτερικό τραπεζικό τομέα: Οι ελληνικές τράπεζες, από τη στιγμή που άνοιξαν τα βόρεια σύνορα το 1989-1990 με τη διάλυση των Ανατολικών καθεστώτων, προχώρησαν αμέσως “στους δρόμους τους παλιούς”, όπως τότε γράφαμε. Αυτή την περίπου εικοσαετία μέχρι σήμερα, η επέκταση των ελληνικών τραπεζών στα Βαλκάνια και τις Ανατολικές χώρες όχι μόνο ήταν καλπάζουσα αλλά μάλλον και πρωτοφανής στην ταχύτητά της. Σήμερα, στα μέσα του 2010, λειτουργούν περίπου 3.500 υποκαταστήματα των ελληνικών τραπεζών σ’ αυτές τις χώρες – χωρίς να λογαριάζουμε και την επέκταση των μεγάλων κυπριακών τραπεζών στις ίδιες περιοχές. Ταχύτατη είναι επίσης η επέκταση των ελληνικών τραπεζών στην Τουρκία τα τελευταία χρόνια. Να σημειώσουμε επίσης ότι στην αρχή αυτής της περιόδου οι ελληνικές τράπεζες αποσύρθηκαν τελείως από τις δυτικές αγορές, πουλώντας τα καταστήματα που είχαν σε Ευρώπη και ΗΠΑ, ρίχνοντας το βάρος τους σε πιο παρθένες αγορές.
Τα καθαρά κέρδη των ελληνικών τραπεζών από τα υποκαταστήματά τους στο εξωτερικό ήταν μεγάλα. Για την Εθνική, το 45% του συνόλου των κερδών της οφείλεται στα κέρδη από τα καταστήματά της στην Τουρκία. Για την Alpha Bank ήταν το 24% του συνόλου των κερδών της. Για την EGNATIA το 33% και για την Πειραιώς το 41%. Σημειώνουμε ότι στην τραπεζική κρίση που ξέσπασε από το 2008 στις ΗΠΑ και την Ευρώπη δεν σημειώθηκε ούτε μία χρεοκοπία ελληνικής τράπεζας – έστω και μικρής. Φυσικά στηρίχτηκαν από το Δημόσιο με 28 δισ. ευρώ και τελευταία με άλλα 10 δισ. ευρώ από το “πακέτο” του Μνημονίου, αλλά στις ΗΠΑ και σε ευρωπαϊκές χώρες είχαμε χρεοκοπίες τραπεζών παρά τη στήριξη του τραπεζικού τομέα.
3. Έχει χιλιάδες επιχειρήσεις με παρουσία στις Βαλκανικές χώρες, την Ανατολική Ευρώπη, τη Ρωσία, την Ουκρανία, την Τουρκία, την Αίγυπτο κ.λπ.
Κανείς δεν ξέρει με ακρίβεια πόσες – ίσως χιλιάδες ελληνικές επιχειρήσεις έχουν εγκατασταθεί σ’ αυτές τις χώρες και τις εκμεταλλεύονται, επωφελούμενες από τα χαμηλά μεροκάματα, την απουσία ισχυρών συνδικάτων, την απουσία πλαισίων προστασίας της εργασίας, την απουσία περιβαλλοντικών δεσμεύσεων για την επιχειρηματική δραστηριότητα, τη διαφθορά του πολιτικού συστήματος που ευνοεί την εξαγορά κυβερνητικών αξιωματούχων κ.λπ. κ.λπ. Ανάμεσα σ’ αυτές τις χιλιάδες επιχειρήσεις είναι και πολλές που έκλεισαν τα εργοστάσιά τους στην Ελλάδα και μετεγκαταστάθηκαν σ’ αυτές τις χώρες. Πολλές από αυτές είχαν πάρει στο μεταξύ κρατικές επιδοτήσεις με βάση τον αναπτυξιακό νόμο...
Να σημειώσουμε ότι ένα σημαντικό μέρος αποτελούν 480 ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Τουρκία, με εργοστάσια, εμπορικές και παντός άλλου τύπου αντιπροσωπείες, συνεργαζόμενες πολλές φορές με Τούρκους επιχειρηματίες. Το σύνολο των ελληνικών επενδύσεων στην Τουρκία είναι περίπου 6 δισ. δολάρια. Η σημαντικότερη απ’ αυτές ήταν η εξαγορά της τουρκικής τράπεζας FINANS BANK από την Εθνική το 2009 με 4,5 δισ. δολάρια. Ειδικά το 2009, έτος οικονομικής κρίσης για την Ελλάδα, επενδύθηκαν στην Τουρκία από Έλληνες καπιταλιστές 780 εκατ. δολάρια. Για να κάνουμε τις συγκρίσεις, ο τουρκικές επενδύσεις στην Ελλάδα αντιπροσωπεύονται από 10 επιχειρήσεις με συνολική επένδυση 30 εκατ. ευρώ. Και παρ’ όλα αυτά ήταν αρκετό να έρθει πρόσφατα ο Ερντογάν στην Ελλάδα με πολυμελή αντιπροσωπεία Τούρκων επιχειρηματιών για ν’ αρχίσει το κλαψούρισμα ότι οι Τούρκοι θα “καταλάβουν οικονομικά” την Ελλάδα...
Ο ιδιωτικός τομέας
Ας μπούμε όμως βαθύτερα στο αρχιπέλαγος του σύγχρονου ελληνικού καπιταλισμού, εξετάζοντας τον ελληνικό ιδιωτικό καπιταλιστικό τομέα.
• Κατασκευαστικές εταιρείες: Ένας ισχυρός και σύγχρονος καπιταλιστικός κλάδος, που δραστηριοποιείται επίσης με επιτυχία και στο εξωτερικό. Ελληνικές κατασκευαστικές κατασκευάζουν από διυλιστήρια στη Σ. Αραβία, αυτοκινητόδρομους στην Πολωνία, οικιστικά συγκροτήματα στη Ρωσία, κάθε λογής δημόσια και ιδιωτικά έργα σε όλη την έκταση των Βαλκανίων.
• Ελληνικές πολυεθνικές: Ναι, από την Ελλάδα ενεργούν ή είναι εγκατεστημένες 216 ελληνικές πολυεθνικές! Ο κατάλογος που δίνει η “Ναυτεμπορική” δεν είναι ακόμη ολοκληρωμένος – υπάρχουν και άλλες. Αυτές όλες ενεργούν σε όλο τον κόσμο με έδρα την Ελλάδα. Να σημειώσουμε ότι σ’ αυτές δεν περιλαμβάνονται τραπεζικές και ναυτιλιακές εταιορείες.
• Υπεράκτιες (off shore) εταιρείες: Υπερχώριες τις αποκαλούν μερικοί και είναι εκατοντάδες. Ένας ολόκληρος ανεξέλεγκτος κόσμος επιχειρήσεων, όπως φάνηκε από τα σκάνδαλα της τελευταίας περιόδου. Δρουν ασύδοτα, με την ανοχή ή και κάλυψη των κυβερνήσεων και του καθεστώτος, προστατεύοντας τομείς της επιχειρηματικής δραστηριότητας από τη φορολόγηση, ξεπλένοντας “βρόμικο” χρήμα από τομείς μαφιόζικης καπιταλιστικής δραστηριότητας (ναρκωτικά, όπλα, trafficing κ.λπ.). Ένας μισθωτός που κάνει μια φορολογική παρατυπία ή ένας μικρομαγαζάτορας που δεν έχει τακτοποιημένα χαρτιά μπορούν να οδηγηθούν στη φυλακή ή στη χρεοκοπία, αλλά για τις αποδεδειγμένα πέραν των νόμων δραστηριότητες των πολυεθνικών υπάρχει ασυλία.
• Μερικά χτυπητά παραδείγματα ελληνικών επιχειρήσεων μεγάλης εμβέλειας: Στην Ελλάδα εδρεύει η INTRALOT, δεύτερη εταιρεία στον κόσμο στον τομέα τυχερών παιχνιδιών. Όλα της τα τερματικά και άλλα μηχανήματα, αλλά και το λογισμικό, είναι ελληνικής τεχνολογίας και παράγονται από την INTRACOM των 2.500 εργαζομένων. Η 3Ε COCA COLA είναι η δεύτερη σε κύκλο εργασιών μετά την πρώτη στις ΗΠΑ. Ελληνικής ιδιοκτησίας και με εργοστάσια σε πάνω από 30 χώρες, με πάνω από 30 εταιρείες σε χώρες με συνολικό πληθυσμό περίπου 500 εκατ. ανθρώπων. Οι ελληνικές χαλυβουργίες παράγουν πάνω από 2,5 εκατ. τόνους χάλυβα το χρόνο, καλύπτοντας τις ανάγκες της ελληνικής αγοράς αλλά και εξάγοντας στο εξωτερικό. Αναφέρουμε το συγκρότημα της ΒΙΟΧΑΛΚΟ με 90 εταιρείες σε πολλές χώρες. Η τσιμεντοβιομηχανία ΤΙΤΑΝ βρίσκεται σε πολλές χώρες, μεταξύ αυτών και οι ΗΠΑ, παράγοντας τσιμέντο από 7 εργοστάσια. Αλλά και επιχειρήσεις με ισχυρή μετοχική συμμετοχή του Δημοσίου δραστηριοποιούνται σε πολλές χώρες και κατέχουν δεκάδες άλλες επιχειρήσεις. Αναφέρουμε τον ΟΤΕ (κατέχει πολλές εταιρείες τηλεπικοινωνιών – τηλεφωνίας σε όλα τα Βαλκάνια), τα ΕΛΠΕ κ.λπ. Πρέπει να υπογραμμίσουμε τη σημασία του ενεργειακού κλάδου, με την παρουσία της ΔΕΗ, της ΔΕΠΑ, της ΔΕΣΦΑ κ.λπ., αλλά και με τη συμμετοχή σε σημαντικά ενεργειακά δίκτυα πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Καπιταλιστική “εποποιία”
Θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε και με άλλα σοβαρά μεγέθη στη βιομηχανία, το εμπόριο, την τεχνογνωσία, τον τουρισμό κ.λπ. Αλλά όσα αναφέραμε δειγματοληπτικά αρκούν για να δώσουν μια πρώτη εικόνα για το δυναμισμό του ελληνικού καπιταλισμού, ιδιωτικού και δημόσιου. Δεν τα αναφέρουμε προφανώς για να δοξάσουμε τον ελληνικό καπιταλισμό, αλλά για να πούμε ότι η ελληνική εργατική τάξη αλλά ακόμη περισσότερο οι εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα δεν έχουν πάρει ποτέ το μερίδιο που δικαιούνται από την ανάπτυξη του ελληνικού καπιταλισμού. Μέχρι και το 2008 και για 14 συνεχόμενα χρόνια η αύξηση του ελληνικού Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) ήταν από 3 έως 5,6% σε ετήσια βάση. Από τους ταχύτερους και διαρκέστερους ρυθμούς ανάπτυξης στον κόσμο. Μια πραγματική εποποιία για τον νεοελληνικό καπιταλισμό, μια εποποιία κερδών και επέκτασης. Ωστόσο, οι Έλληνες εργαζόμενοι και οι εργαζόμενοι μετανάστες δεν πήραν παρά ψίχουλα από αυτή την ανάπτυξη, ενώ η φτώχεια σταθεροποιήθηκε στο 20% και πάνω και ο επίσημος δείκτης της ανεργίας (που κρύβει μεγάλο μέρος της πραγματικής ανεργίας) παρέμεινε κοντά στο 10%.
Ένας …αόρατος καπιταλισμός
Ο ελληνικός καπιταλισμός έχει καταφέρει να είναι σχεδόν …αόρατος. Σαν να μην υπάρχει! Για τα δύο μεγάλα κόμματα και το ΛΑΟΣ εξηγείται γιατί τον καλύπτουν: η …εξαφάνιση του ελληνικού καπιταλισμού βολεύει τη συνέχιση των πολιτικών λιτότητας, τη συνέχιση της άδικης αναδιανομής του πλούτου. Όμως πώς να εξηγήσει κανείς ότι και τα αριστερά κόμματα διστάζουν να μιλήσουν για τον ελληνικό καπιταλισμό, να αποκαλύψουν τις διαστάσεις του και τη δυναμική του; Τα πάντα συζητιούνται σ’ αυτή τη χώρα, αλλά οι λέξεις ελληνικός καπιταλισμός και πολύ περισσότερο η αποκάλυψη και αποτύπωση της πραγματικότητάς του είναι πράγματα που σπανίως θα συναντήσει κανείς ακόμη και στις δημόσιες τοποθετήσεις της Αριστεράς. Συνήθως μιλάνε με άλλες εκφράσεις, όπως “οι 200 οικογένειες”, “η ολιγαρχία”, “η πλουτοκρατία” κ.λπ. Μάλιστα, εφευρίσκουν διάφορα επίθετα για να τον χαρακτηρίσουν: καθυστερημένος, εξαρτημένος, μεταπρατικός κ.λπ. είναι μερικοί από τους χαρακτηρισμούς που έχει εφεύρει η Αριστερά για να …συσκοτίσει την πραγματικότητα ενός από τους πιο δραστήριους, σύγχρονους αλλά και σκληρούς καπιταλισμούς του κόσμου. Με αυτό τον τρόπο, ο ελληνικός καπιταλισμός, εκτός από τις μεγάλες οικονομικές του επιτυχίες, έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα αδιαπέραστο σχεδόν προπέτασμα καπνού που τον καλύπτει. Το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής διανόησης και μάλιστα της Αριστερής έχει αποδεχτεί τη θεωρία της “Ψωροκώσταινας”. Με μια τέτοια κακομοίρικη ανατομία του ελληνικού καπιταλισμού, οι κυβερνήσεις και τα κόμματα του κεφαλαίου καταφέρνουν να πείθουν την ελληνική εργατική τάξη και τον ελληνικό λαό ότι δεν πρέπει να έχουν ιδιαίτερες απαιτήσεις από έναν καθυστερημένο και εξαρτημένο καπιταλισμό. Αντί να διεκδικούν απ’ αυτόν δικαιώματα, καλά θα κάνουν να αγωνιστούν εναντίον των ξένων “αφεντικών” του ελληνικού καπιταλισμού, που δεν τον αφήνουν να προοδεύσει και να ανοίξει τα φτερά του… Όλο αυτό βέβαια επιτρέπει επίσης σε μια αριστερούτσικη ελίτ να συμπαρίσταται ή και να εντάσσεται στην “καλή κοινωνία”, διεκδικώντας και κατέχοντας ρόλους στην καλλιτεχνία, τη μουσική, το θέατρο, τη λογοτεχνία και άλλους τομείς και εκδηλώσεις, που φτιασιδώνουν με άλλοθι “προοδευτικότητας” και “ελευθερίας” τον ελληνικό καπιταλισμό. Ποιος διακινδυνεύει αυτά τα προνόμια και τους ρόλους με το να τα βάλει ευθέως με τον ελληνικό καπιταλισμό; Γι’ αυτό, το να μιλάς ευθέως γι’ αυτόν είναι γραφικότητα, είναι tres banal…
Φυσικά, στην προέκταση μιας τέτοιας στάσης έρχεται και η συνεχής αναζήτηση για τη συμμετοχή στη διακυβέρνηση, με προγράμματα “εξυγίανσης” της ελληνικής οικονομίας, η οποία βρίσκεται όχι από το 2008 αλλά …γενικώς σε διαρκή κρίση. Βέβαια ο ελληνικός καπιταλισμός δεν έχει ανοιχτά αυτιά για να ακούσει τέτοιες προτάσεις για συμμετοχή στη διακυβέρνηση. Δεν θέλουν καμιά Αριστερά. Καλό είναι να στέκεται στο περιθώριο, πολλές φορές και σαν μια σεβαστή γραφικότητα. Μόνο σε επικίνδυνες για το καθεστώς στιγμές καλείται να βοηθήσει να ξεπεραστεί η κρίση του. Όπως ήταν η “οικουμενική” κυβέρνηση του 1989, με τη συμμετοχή και των δύο μεγάλων κομμάτων της Αριστεράς. Για λίγο, μέχρι να περάσει η άμεση κρίση, κι ύστερα ξανά από την αρχή. Τελικά, η σε μεγάλο βαθμό ενσωμάτωση της αριστερής διανόησης, ο κυβερνητισμός στην Αριστερά, η έλλειψη ταξικής προσέγγισης κ.λπ. έχουν ευθεία σχέση με την άρνηση της Αριστεράς να αναγνωρίσει τον αντίπαλό της, τον ελληνικό καπιταλισμό, και να τον στοχοποιήσει χωρίς περιστροφές. Γιατί αν κάνεις κάτι τέτοιο, οι συνέπειες είναι προφανείς: δεν μπορείς να συναγελάζεσαι με την “καλή κοινωνία”, δεν μπορείς να είσαι “χρήσιμος” στη “διακυβέρνηση του τόπου”, δεν είσαι αξιοσέβαστο μέλος του επίσημου πολιτικού συστήματος, δεν έχεις ασυλία από τον ελληνικό καπιταλισμό, τους μηχανισμούς του και τα κόμματά του.
Σημείωση: Το κείμενο αυτό συνειδητά δεν ασχολήθηκε με την κρίση του ελληνικού καπιταλισμού. Όχι γιατί αυτή δεν υπάρχει, αλλά γιατί πρέπει πρώτα να ξέρουμε τι είναι αυτό που είναι σε κρίση.
______________________ -->> σε μένα μένει ακόμα η απορία: «μα.. ποιό είναι αυτό το Σύστημα τελικά;» -->> βρίσκω ότι η μετάθεση της ευθύνης "για όλα" στους αδύναμους ώμους μισθοσυντήρητων και συνταξιούχων είναι μια ύπουλη έκφραση κρατικης βίας. Αν δεν είναι αυτό, τί άλλο μπορεί να είναι; -->> και μετά μιλάμε για την "απαγόρευση της δουλείας"... Μας δουλεύουν ψιλό γαζί οι αφεντάδες. Νομίζω; -->> είναι πράγματι αόρατος αυτός ο καπιταλισμός; Δεν το πιστεύω γιατί... μόλις τον κάναμε Ορατό!!!
-- Τί σε πονεί και τί σε σφάζει, παιδί μου; -- Το μαχαίρι του χασάπη, μπαμπά. -- Τίνος χασάπη, παιδί μου; -- Εκεινού που το κρατάει, μπαμπά. -- Εκείνος δεν είναι χασάπης, παιδί μου. -- Ε, και γιατί του φωνάζουν «χασάπη γράμματα»; -- Κι εσυ, γιατί φοβάσαι, παιδί μου, αφού ούτε αρνί ούτε γράμματα είσαι; -- Φοβάμαι μη γίνω χασάπης, μπαμπά.
Κουράστηκε πάρα πολύ ο κ. Βαρδινογιάννης (του έφυγε η τάπα λέμε) να πείσει τον κ. Νίκο Κωνσταντόπουλο να χριστεί Πρόεδρος της ΠΑΕ του ΠΑΟ -του Παναθηναϊκού, για τους αμύητους περί τα ποδοσφαιρικά.
Σαν να τον βλέπω να πιέζει αφόρητα και ασύστολα τον καλόν αυτόν άνθρωπο, με τηλεφωνήματα απανωτά, με δώρα, με τραπεζώματα, με μπουκώματα, με... με... με... Μόνο ξύλο που δεν τού 'ριξε λέμε! Ισως και να τον φοβήθηκε πάνω σε αυτό, γιατί ο Νίκος έχει το πάνω χέρι στο άθλημα των χεριών. Τωρα, με την ευκαιρία, θα γυμνάσει και τα πόδια του. ______________________ ΣΗΜ.1. Για τουτο λεω, βρε παιδι μου Νίκο, να ακολουθεις την κλίση σου από μικρός για να μη ξευτιλίζεσαι μεγάλος... «Τα στερνά τιμούν τα πρώτα» λέγαν οι αρχαίοι. ΣΗΜ.2. Παιδί μου, Φώτη, ποια εκπληξούλα μας ετοιμάζεις εσύ; ΣΗΜ.3. Το νέο το βρήκα εδώ, που το είχε βρει εδω. Εντωμεταξύ, στο συγκλονιστικό γεγονός αναφέρθηκε και ο Πρόεδρος Zaphod. ΣΗΜ.4. Η αντιφαση ειναι εγγενης ιδιοτητα του ανθρωπου και πολιτισμος ειναι να μαχεσαι τις αντιφασεις. Λιγοι τα καταφερνουν μεχρι το τελος. Απέναντι στον ολοκληρωμένο άνθρωπο, τον άνθρωπο φιλόσοφο, εμεις χτιζουμε τωρα τον... παγκοσμιοποιημενο άνθρωπο!! Τον ανθρωπο που οχι μονο συμβιβαζεται με τις αντιφασεις του, αλλα τις κανει και σημαια. Πού θα βγαλει αυτο; Ιδωμεν...
Στο ποστ που ειχα ανεβάσει το Μάρτη του 2007 με τίτλο «Η σάτιρα στην Ελλάδα: το γέλιο αντιμετωπίζει το σκοτεινό και το γελοίο», κάλλιστα σήμερα θα μπορούσα να προσθέσω ένα ερωτηματικό. Επειδή είναι πλέον δυσδιάκριτο το σκοτεινό και το γελοίο, έχει μπερδευτεί με την καθημερινότητά μας. Αυτό αποδεικνύεται στα σημαντικά κείμενα του Old Boy και του Δύτη των νιπτήρων, όπου το μεν ειρωνικό κείμενο του πρώτου εκλαμβάνεται ως "σοβαρό" απο αρκετους αναγνώστες, ενώ στο ποστ του δεύτερου γίνεται μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για το συγκεκριμένο θέμα.
Αυτό που έχω να συμπληρώσω ως εμπειρία είναι η αίσθηση αναβίωσης της εποχής ακριβώς πριν την επιβολή της δικτατορίας του 1967, τότε που την κοινωνία διέτρεχε ένας διάχυτος πανικός και οι ανθρωποι "δεν σήκωναν αστεία". Ολες σχεδόν οι εφημερίδες φιλοξενούσαν άρθρα με διάφορες σκοτεινές προβλέψεις ταυτόχρονα με άρθρα ελπιδοφόρα για ένα αναμενόμενο "καλύτερο αύριο". Θυμάμαι πολύ καλά, την παραμονή της 21ης Απριλίου, ένα οπισθόφυλλο (νομίζω του ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΥ) κατάμαυρο με ένα κεράκι στην κάτω αριστερή γωνία. Ηταν μια γελοιογραφία (νομίζω του Μητρόπουλου) χωρίς λόγια, η οποία έδειχνε καθαρά την αντιστοιχία των ποσοστών ελπίδας και μαυρίλας -αλλά ποιος να το καταλάβει τότε;
Υπήρχαν άνθρωποι που φώναζαν -ίσως για να το πιστέψουν και οι ίδιοι- ότι «αν γίνει δικτατορία, θα σηκωθούν και οι πέτρες!» και όταν, μετά απο μια δυο βδομάδες, θύμισα σε κάποιον απο αυτούς ότι «δεν είδα καμμιά πέτρα να σηκώνεται», απέκτησα ένα σίγουρο εχθρό. Τότε κατάλαβα πόσο οι συνθήκες αλλάζουν τη συνείδηση και τα μυαλά των ανθρώπων. Πέρασε αρκετός καιρός για να ξαναβρούν οι πολλοί το χιουμορ τους και να τολμήσουν να αστειευτούν ξανά.
Σκέφτομαι λοιπόν, μήπως ο πανικός είναι και πάλι παρών και μας οδηγεί στην εύκολη παρανόηση. Μήπως δεν είναι οι διάφορες εξωτερικές συνθήκες (ΜΜΕ,κλπ) που επηρεάζουν τη σκέψη μας, αλλά η συγκέντρωση προς τα μέσα -στον εσώτερο εαυτό, όπου ψάχνουμε σε τί άραγε να φταιξαμε- και ο φόβος μιας βέβαιης δυσάρεστης αλλαγής είναι αυτά που σηματοδοτούν τη συμπεριφορά μας αυτό το δύσκολο καιρό.
Παρατηρώ επίσης, γενικά, ότι η ευθεία σάτιρα περιορίστηκε αρκετά και αντικαταστάθηκε από τη μίμηση του λόγου των οικονομικών προφητών και διαμορφωτών γνώμης και αναρωτιέμαι αν αυτό σημαίνει έκφραση φόβου ή αποτέλεσμα αυτολογοκρισίας. Στη περίπτωση του κειμένου του Old Boy δεν τίθεται θέμα, έτσι είναι ο τρόπος που γράφει. Οπότε, η έκφραση φόβου ανήκει στους αναγνώστες που παρανόησαν, επειδή μάλλον "δεν σηκώνουν μύγα στο σπαθί τους" και θέλουν να ακούν/διαβάζουν αλήθειες, έχουν πήξει στη μπαρουφολογία και δυσκολεύονται να γελάσουν ή μάλλον δεν αντιλαμβάνονται ποιό είναι το πραγματικό και ποιο το ειρωνικό.
Καθώς φαίνεται, πέρα από τη νωθρότητα όπου βύθισε την κοινωνία μας η αδράνεια των τελευταίων χρόνων, οι σκουπιδοεκπομπές έκαναν καλή δουλεια. Πώς μπορεί σήμερα να αντιμετωπιστεί το σκοτεινό και το γελοίο; Είναι ασύληπτο να λες π.χ. ότι "μια καλή λύση για το ασφαλιστικό είναι η διακοπή της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των υπερηλίκων" και να σε παίρνουν στα σοβαρά, πώς να το κάνουμε;
Ανεβάζω πάλι το παλιό ποστ, να δούμε μαζί τί άλλαξε μέσα στα 3 χρόνια που μεσολάβησαν:
Πλημμυρίσαμε πια από διάφορους μάγους, αστρολόγους, μελλοντολόγους, παραμυθιαστές και αναδευτήρες πραγματικοτήτων στρεβλών, οι οποίοι σερβίρουν το βδελυρό τους μείγμα σε κρυστάλλινα ποτήρια. Ποιος μπορεί να μας προστατέψει εμάς, τους απλούς πολίτες; Να μας προστατέψει από τη γοητεία του παράλογου το οποίο διαστρέφουν σε "λογικό" και "επιστημονικό", από την αναγγελία βλακωδών "προφητειών" και ανόητων "ελπίδων";
Η δύσκολη εποχή που ζούμε, ευνοεί την ανάπτυξη όλων αυτών των παρασίτων της κοινωνίας μας, τα οποία δρουν καλυμένα πίσω από ένα Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών ή/και ένα εκδοτικό οίκο ή/και (δυστυχώς, συμβαίνει και αυτό) ένα ράσο ή/και ένα γοητευτικό παρουσιαστικό.
Το κράτος ενδιαφέρεται περισσότερο για διαφυγόντα κέρδη από φόρους, έτσι το Υπουργείο Οικονομικών μοιράζει "διπλώματα" μάγων, αστρολόγων, κλπ κλπ, με τη μορφή Δ.Π.Υ., τα τηλεοπτικά κανάλια αναδεικνύουν σε "μύστες" και "προφήτες" κάποιους (δήθεν) εθνικόφρονες μπουρδολόγους παραποιητές της Ιστορίας και της Θρησκείας του λαού μας, καθώς επίσης μερικούς ρασοφόρους, οι οποίοι έχουν ανοίξει μαγαζάκι στα παράθυρα τηλεοπτικών σταθμών, όπως και κάποιες κυρίες που πωλούν ένα γοητευτικό χαμογελο μαζί με ισχυρές μερίδες παραπληροφόρησης σε εκπομπές κρατικών καναλιών, χρυσοπληρωμένες από εμάς, τους πολίτες.
Στον ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ A΄ ΛΥΚΕΙΟΥ της σχολικής χρονιάς 2006-2007, προτείνεται (Θεματικός Κύκλος: Το γέλιο) και το βιβλίο "Η Σάτιρα" του Ε.Π. Παπανούτσου, (ΘΚ σσ. 147-151), δείγμα της σημασίας που έχει το είδος αυτό στη ζωή των ελλήνων.
Η σάτιρα είναι συχνότατα ο μοναδικός τρόπος να αντιμετωπιστεί η ανεπάρκεια ή/και η γελοιότητα (επιεικέστατοι χαρακτηρισμοί) ορισμένων προσώπων ή/και καταστάσεων του κοινωνικού γίγνεσθαι στη χώρα μας. Ενα "όπλο" στα χέρια των μικρών και αδύναμων ανθρώπων, οι οποίοι δεν διαθέτουν τα "μέσα" της δημόσιας προβολής των απόψεών τους, πέρα από μια μικρή γωνίτσα στο διαδίκτυο, όπου μοιράζονται με άλλους την αγωνία τους, και οι οποίοι νιώθουν παγιδευμένοι από τον ορατό κίνδυνο της παραπληροφόρησης και της διαστρέβλωσης της πραγματικότητας. Δυστυχώς, οι εξειδικευμένες "προσωπικότητες" στο είδος αυτό της ουφολογίας και της μπαρουφολογίας, δεν περιορίζονται πλέον στα μικρής εμβέλειας τηλεοπτικά κανάλια, αλλά έχουν εξαπλωθεί και σε εκπομπές μεγάλων καναλιών -ακόμα και στην κρατική ΝΕΤ αποπειράθηκαν να εισβάλλουν με τη γνωστή μας "φραπελιά".
Η σάτιρα, με το άφθονο γέλιο που προκαλούσε η γελοιοποίηση αχρείων προσώπων και σκοτεινών ή/και ανυπόφορων καταστάσεων, διατήρησε ακμαίο το φρόνημα του ελληνικού λαού κατά τη διάρκεια ζοφερών περιόδων δικτατορίας, η σάτιρα αντιμετώπισε με επιτυχία την πείνα της Κατοχής και τα κανόνια του Μουσολίνι στο Β' Πόλεμο.
Η σάτιρα στις ελληνικές ασπρόμαυρες ταινίες της δεκαετίας του '60, πέρα από το γέλιο, χάρισε στους μεταγενέστερους μια ανεπανάληπτη εικόνα εκείνης της εποχής, με τα μικροκομματικά κόλπα και τους κομματάρχες -ποιος δεν θυμάται το Μαυρογυαλούρο;- με την αντιποίηση επαγγέλματος -"Η κυρά μας η μαμή"- με τα αυστηρά ήθη -"Ο Θόδωρος και το δίκαννο", κλπ κλπ.
Ο Μπάμπης Β. Παπαδόπουλος, φιλόλογος, συμπεριλαμβάνει μεταξύ των ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Α.Σ.Ε.Π. 2007, στο Γνωστικό αντικείμενο "Νεοελληνική γλώσσα και γραμματεία" το θέμα «12. Δεν αποτελεί χαρακτηριστικό των Προδρομικών ή Πτωχοπροδρομικών ποιημάτων: α. η διάθεση για φιλοσοφικό προβληματισμό. β. η σάτιρα. γ. ο ηθογραφικός πλούτος. δ. η λαϊκή θυμοσοφία.»
Φυσικά η απάντηση είναι το β', η σάτιρα. Επειδή η σάτιρα είναι δυναμικό είδος έκφρασης και έχει ισχύ στην εποχή, κατά τη διάρκεια της οποίας εκφράζεται.
Στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, στο Τμήμα Φιλολογίας - ΥΠΟΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ, διδάσκεται «ΒΥΦΦ 209 - Η σάτιρα στο Βυζάντιο Διδάσκουσα: Μαρίνα Λουκάκη Περιγραφή: Η σάτιρα ως λογοτεχνικό είδος γνωρίζει ιδιαίτερη ανάπτυξη στο Βυζάντιο από τα μέσα του 11ου αιώνα μέχρι το τέλος της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Στην παράδοση θα παρουσιαστούν με χρονολογική σειρά τα σωζόμενα έργα, έμμετρα και πεζά. Με αφετηρία τα σατιρικά κείμενα Τιμαρίων (12ος αι.) και Μάζαρις (15ος αι.) θα μελετηθούν οι σχέσεις της βυζαντινής σάτιρας με την παράδοση του Λουκιανού και θα σχολιαστεί η διαφοροποίηση στη θεματολογία των βυζαντινών σατιρικών κειμένων ανάλογα με τις κοινωνικές και ιστορικές συνθήκες της εποχής τους.»
Στο διαδικτυακό τόπο τoυ Kαποδιστριακού Πανεπιστημίου γίνεται αναφορά στο Συμπόσιο "Τεχνών Επίσκεψις - Σεπτέμβριος 2002: Tο Πανεπιστήμιο και η νεοελληνική σάτιρα"
«Η έναρξη των εργασιών του Συμποσίου για τη νεοελληνική σάτιρα έγινε τη Δευτέρα, στις 16 Σεπτεμβρίου 2002, στο Παλαιό Πανεπιστήμιο (Θόλου 5, Πλάκα), στο πλαίσιο των εκδηλώσεων με την ονομασία "Τεχνών Επίσκεψις". Χαιρετισμό απηύθυνε ο Αντιπρύτανης Ακαδημαϊκών Υποθέσεων και Προσωπικού, καθηγητής κ. Αντ. Κουτσελίνης, ο οποίος ανέφερε χαρακτηριστικά: "Η σάτιρα είναι όρος που μαζί με τα παράγωγά του είναι από τους περισσότερο χρησιμοποιημένους στη λογοτεχνία, αλλά την ίδια στιγμή και ένας από τους πλέον ασαφείς. Προσδιορίσθηκε, από Άγγλους κυρίως με σημαντική αποδοχή, ως ποίημα όπου επικρίνεται η αχρειότητα ή ο παραλογισμός.
Παρά ταύτα δεν υπάρχει κάποιος ακριβής ορισμός που να μπορεί να συμπεριλάβει το πολύπλοκο νόημα μιας λέξης που σημαίνει αφ' ενός ένα λογοτεχνικό είδος και αφ' ετέρου ένα περιπαικτικό πνεύμα ή ύφος που εμφανίζεται σε πολλά λογοτεχνικά είδη, αλλά μπορεί και να υπεισέρχεται σε κάθε είδος ανθρώπινης επικοινωνίας. Oπουδήποτε χρησιμοποιείται ένα έξυπνο χιούμορ για να κάνει κριτική σε κάτι παράλογο ή διεφθαρμένο, εκεί υπάρχει σάτιρα, είτε συναντάται ως ποίημα, σε ζωγραφικό έργο, στο σατιρικό σκίτσο, γελοιογραφία, ακόμη και κόμικς, στο θέατρο, στην τηλεόραση, στον κινηματογράφο, κ.λπ. Με την έννοια αυτή η σάτιρα υπάρχει παντού. O σατιρικός συγγραφέας στηλιτεύει, διαπομπεύει, γελοιοποιεί ένα ελάττωμα ή ένα χαρακτήρα για να εξυγιάνει τα κοινωνικά ήθη. Και η κριτική που ακολουθεί είναι να προκαλέσει την αποδοκιμασία με τη θυμηδία. Με χιούμορ, κάποτε και με ειρωνεία. Oι τύποι που προβάλλει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο είναι παραδείγματα για αποφυγή. Υπηρετεί την αλήθεια, ξεσκεπάζοντας το ψέμα που ντύνεται με το φόρεμά της για να εξαπατήσει. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο σατιρικός δεν ασχολείται και δεν ρεζιλεύει το φονιά, τον ασελγή, το ληστή, αλλά τους κακοποιούς που παίζουν επιτυχημένα το ρόλο των τίμιων και ανεπίληπτων ανθρώπων. Έχει λοιπόν ο σατιρικός το πάθος, κάποτε και το φανατισμό του ηθικολόγου που δεν υποφέρει τα στραβά και εννοεί να τα διαλαλήσει με τον τρόπο του.
Είναι μια τέτοια μέθοδος αποτελεσματική; Έχει επιτυχία στο κοινωνικά αναμορφωτικό της πρόγραμμα; Oι περισσότεροι συμφωνούν καταφατικά. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Παπανούτσος, το πνεύμα στις σταυροφορίες του μπορεί να χρησιμοποιήσει όπλα πολύ περισσότερο αποτελεσματικά από εκείνα που σκοτώνουν. Η σάτιρα είναι ένα από αυτά. Το πανεπιστήμιο ανοίγει σήμερα την αυλαία του συμποσίου με το γενικό τίτλο Τεχνών Επίσκεψη, των φετινών εκδηλώσεων που αφορούν τα δρώμενα στη νεοελληνική σάτιρα. Ευχαριστεί όλους τους συντελεστές της οργάνωσης και τους διακεκριμένους εκτελεστές που λαμβάνουν μέρος και εύχεται καλή επιτυχία".»
«"[...] ως σάτιρα ορίζεται αφενός ένα λογοτεχνικό είδος (όπως λ.χ. αυτές του ρωμαίου ποιητή Οράτιου) και αφετέρου ένα περιπαιχτικό πνεύμα ή είδος που εμφανίζεται σε πολλά λογοτεχνικά είδη αλλά μπορεί να υπεισέρχεται σχεδόν σε κάθε είδος ανθρώπινης επικοινωνίας. Οπουδήποτε χρησιμοποιείται ένα έξυπνο χιούμορ για να κάνει κριτική σε κάτι παράλογο ή διεφθαρμένο εκεί υπάρχει σάτιρα, είτε συναντάται σε ποίημα ή σε κήρυγμα, σε ζωγραφικό έργο ή πολιτική λογομαχία, στην τηλεόραση ή στον κινηματογράφο (Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα 53ος τόμος σ.220, Ronald Paulson Satire Modern Essays in Criticism, εκδ. 1971). Ένα από τα σημεία στα οποία βρίσκεται ομοφωνία είναι ότι η λειτουργία της σάτιρας είναι διανοητική. Η μέθοδος που ορίζει τη σάτιρα είναι η παιγνιώδης παραμόφωση. Ψυχολογική βάση και συνάμα σκοπός της τεχνικής είναι η "μείωση" του θύματος, η οποία έγκειται στην υποβάθμιση της κατάστασής του ή της αξιοπρέπειάς του. Πολύ συχνά περιλαμβάνει παρομοιώσεις ή μεταφορές απο τον κόσμο των ζώων ή κατεβαίνει ακόμη πιο κάτω στον κόσμο των φυτών ή των ανόργανων όντων (βλ. μελέτη Κατερίνας Κωστίου, Η ποιητική της ανατροπής, σάιτρα, ειρωνεία, παρωδία, χιούμορ, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 2002, σ. 61 επ. με εκτενείς αναλύσεις και βιβλιογραφικές παραπομπές). Ο σατιριστής παραμορφώνει με πολλούς τρόπους: ελαχιστοποιεί τις καλές ιδιότητες κάποιου και μεγιστοποιεί τις κακές. Απομονώνει μοναδικές στιγμές ή συμβάντα και τα κάνει να φαίνονται κανόνας. Παραθέτει τη γνώμη μιας αυθεντίας που συμβαίνει να εξυπηρετεί την άποψή του. Αφαιρεί κάτι απο τα συμφραζόμενά του (Petro Norms, Moral or Other in Satire: A symposium Satire Newsletter.)." Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιά, απόφαση 3117/2005 Πηγή: Δίκαιο Μέσων Ενημέρωσης και Επικοινωνίας 2006, σελ. 211 επ. Με την παραπάνω απόφαση, ο δικαστής παρουσιάζεται ενήμερος για την "δευτερεύουσα" λειτουργία εννοιών και χαρακτηρισμών που αν εκλαμβάνονταν κυριολεκτικά θα συνιστούσαν προσβολή της προσωπικότητας, εξύβριση, δυσφήμιση κλπ. Αντίθετα από τους δικαστές στην υπόθεση Νταλάρα-Πανούση(ακόμη και σε επίπεδο Αρείου Πάγου), αλλά και από μέλη του ΕΣΡ στην υπόθεση Best, όπου φάνηκαν ανίδεοι για την καταγγελτική και θεμιτή λειτουργία της σάτιρας, οι δικαστές του Πειραιά αθώωσαν την παραμόρφωση πολιτικού που είχε εμπλακεί στην υπόθεση με τα "φρουτάκια", από γνωστή σατιρική εκπομπή. Σε τέτοιες υποθέσεις, ο δικαστής αναγκάζεται να γίνει από θεωρητικός της λογοτεχνίας, μέχρι -σχεδόν- τηλεκριτικός. Κι αυτό γιατί αναγκάζεται να εντάξει τις "προσβλητικές εκφράσεις" στο context της εκπομπής. Αναφέρει λοιπόν η απόφαση παρακάτω, πριν αθωώσει τον σατιριστή: "Τα ως άνω ελέχθησαν και εξεπέμφθησαν στην εκπομπή που συντονίζει και παρουσιάζει ο τρίτος των εναγομένων, η οποία είναι σατιρικού χαρακτήρα. Ως τοιαύτη δε εκλαμβάνεται απο το τηλεοπτικό κοινό, το οποίο αναζητά σε αυτήν τον σχολιασμό με την αίσθηση του χιούμορ των θεμάτων της επικαιρότητας. Ο σχολιασμός αυτός δε είναι ενίοτε δριμύς και εκτείνεται και σε πρόσωπα που βρίσκονται στην κορυφή της πολιτειακής πυραμίδας ως είναι ο εκάστοτε πρωθυπουργός της χώρας, οι υπουργοί και έτερα πρόσωπα της δημόσιας ζωής. Καθίσταται εναργές στον εκάστοτε τηλεθεατή ότι οι αναφορές που γίνονται σε αυτήν εμπεριέχουν σατιρικό χαρακτήρα, παρωδούν στιγμές και πρόσωπα της εκάστοτε επικαιρότητας με το χρωστήρα του δημιουργού αυτής και των συνεργατών του. Επομένως οι χαρακτηρισμοί που απεδόθησαν στον ενάγοντα δεν είναι υβριστικοί, διότι εντάσσονται στον , κατά τα ανωτέρω εκτεθέντα, σατιρικό σχολιασμό της επικαιρότητος της οποία πρωταγωνιστής υπήρξε αυτός ( ο ενάγων). Ειδικότερα η απόδοση σε αυτόν χαρακτηρισμών όπώς "φρούτο", "φάτσα", "λεβεντο...μεγάλος" είναι απόρροια της παιγνιώδους παραμόρφωσης της σατιρικής αυτής διάθεσης που ως τέτοια αντιμετωπίζεται και από τον τηλεθεατή που παρακολουθεί την εκπομπή, η δε ύπαρξη νωπών φρούτων στο σκηνικό της εκπομπής ενισχύει αυτήν την εντύπωση που δημιουργεί"»
___________________________ ΣΗΜ.1. Οι επισημάνσεις στο κείμενο του E-Lawyer είναι δικές του. ΣΗΜ.2. Οι επισημάνσεις στον εναρκτήριο λόγο του Αντιπρύτανη Ακαδημαϊκών Υποθέσεων και Προσωπικού, καθηγητή κ. Αντ. Κουτσελίνη, είναι δικές μου. ΣΗΜ.3. Φυσικά, δεν έχω ξεχάσει τον Αριστοφάνη, που, με τη καυστική του σάτιρα, στάθηκε απέναντι σε ένα πόλεμο. ΣΗΜ.4. Δυσπιστώ προς την επέκταση της "προστασίας της προσωπικότητας" δημόσιων προσώπων, αποδεδειγμένα βλαπτικών για το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας. ΣHM.5. Το Ε.Σ.Ρ. ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΕΠΕΜΒΑΙΝΕΙ ΣΕ ΑΥΤΑ ΤΑ ΧΟΝΔΡΟΕΙΔΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ; ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΕΙΔΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ; ΣΗΜ.6. Το σημερινό post είναι αφιερωμένο σε κείνους που τάχθηκαν να φυλάνε Θερμοπύλες: στους απελευθερωτές και στους επαναστάτες του 1821, στους ήρωες του '40-'41, και στους γνήσιους (εν πνεύματι) απογόνους τους. Για μια Ιδέα πολέμησαν και θυσιάστηκαν, για την Ιδέα ενός λαού Υπερήφανου και Ελεύθερου. Ελεύθερου στο Πνεύμα.
Τι άλλαξε λοιπόν; Μήπως το παράλογο ήρθε να αντικαταστήσει εξ ολοκλήρου το λογικό; Μήπως η σημερινή εποχη ειναι το απαύγασμα του παραλογου, που θεωρειται λογικο, αρα εκλαμβανει το λογικο ως παραλογο και στο παραλογο αναγνωριζει τον εαυτο της; Αυτό συμβαίνει, άραγε, μονάχα στη χώρα μας ή είναι παγκόσμιο φαινόμενο; κλπ κλπ, ρωτήστε (και απαντήστε σε) ό,τι θέλετε.
Καθαρές κουβέντες: από δω και μπρος, οι μεγάλες πορείες των πολιτών που πρόκειται να γίνουν, θα έχουν ένα πρόσθετο, όσο και αναπόφευκτο, καθήκον: άμα τη εμφανίσει των κουκουλοφόρων οι κουκούλες πρέπει να αφαιρούνται αμέσως (από τους πολίτες) και τα μπουκάλια με τα μολότωφ να τοποθετούνται προσεκτικά αποπίσω τους. Αναμμένα! (το σχολιο ειναι του Πανου
